Prokuratura wszczyna śledztwo ws. manipulacji składami w Trybunale Konstytucyjnym

Prokuratura Krajowa oficjalnie wszczęła śledztwo dotyczące sposobu wyznaczania składów orzekających w Trybunale Konstytucyjnym. Postępowanie, zainicjowane zawiadomieniem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (HFPC), koncentruje się na podejrzeniu wielokrotnego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych, w tym sędziów uprawnionych do kształtowania składów orzekających.

Zawiadomienie w tej sprawie złożyła Helsińska Fundacja Praw Człowieka, która przez niemal sześć lat gromadziła i analizowała dane dotyczące pracy Trybunału. Śledczy badają, czy w okresie 2016–2024 dochodziło do bezprawnego wyznaczania lub zmiany składów orzekających, co miało prowadzić do utraty przez organ zdolności do pełnienia funkcji niezależnej kontroli konstytucyjnej.

Zarzuty dotyczące manipulacji składami

Postępowanie prowadzone jest w kierunku art. 231 Kodeksu karnego, który penalizuje przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Według ustaleń prokuratury, zmiany składów personalnych i liczebnych, w tym redukcje składów pełnych do mniejszych grup, miały odbywać się z pominięciem ustawowych zasad, co służyło zapewnieniu rozstrzygnięć korzystnych dla określonych podmiotów i rządzącej większości.

Perspektywa Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

Fundacja wskazuje, że w latach 2015–2020 zidentyfikowano co najmniej 176 spraw, w których zmiana sędziów nie wynikała z przyczyn losowych, takich jak śmierć czy zakończenie kadencji. Wnioski te zostały skonfrontowane z dokumentacją, w tym listami sędziów oraz raportami Fundacji im. Stefana Batorego, co pozwoliło na zgromadzenie materiału stanowiącego podstawę do wszczęcia postępowania przygotowawczego.

Stanowisko byłej prezes Julii Przyłębskiej

Julia Przyłębska, która sprawowała funkcję prezesa Trybunału Konstytucyjnego do listopada 2024 roku, odrzuca zarzuty stawiane w zawiadomieniu. W swoich wypowiedziach była prezes argumentowała, że przepisy nie regulują wprost wszystkich sytuacji wymagających reakcji organizacyjnej, takich jak choroba czy wyłączenie sędziego. Podkreślała, że w czasie jej kadencji zaszły naturalne zmiany kadrowe, obejmujące śmierć trzech sędziów oraz zakończenie kadencji dziewięciu innych osób, co wymagało podjęcia działań przez prezesa Trybunału.