TSUE wydał wyrok w sprawie frankowiczów. Chodzi o zasady rozliczeń

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł w czwartek 10 września 2026 roku w sprawie C-510/25 dotyczącej kredytów frankowych, że prawo unijne co do zasady nie zabrania sądom rozliczenia wzajemnych należności banku i konsumenta oraz zasądzenia jedynie różnicy między nimi.

Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, który został zaciągnięty w 2005 roku, a następnie spłacony przed terminem w 2015 roku. Kredytobiorcy wystąpili do sądu o zwrot wszystkich wpłaconych pieniędzy ze względu na nieuczciwe postanowienia umowne.

Sąd Okręgowy w Warszawie skierował w tej sprawie pytania prejudycjalne do TSUE.

Trybunał wyjaśnił, że prawo UE nie nakazuje stosowania konkretnego modelu rozliczeń ani teorii dwóch kondykcji, ani teorii salda. Przepisy unijne nie wymagają ani oddzielnego rozpatrywania roszczeń banku i klienta, ani ich wzajemnego potrącania.

W praktyce polskie sądy mogą zatem zastosować tzw. teorię salda, jeśli pozwala na to polskie prawo. Model ten polega na porównaniu kwoty wypłaconej przez bank i sumy wpłaconej przez kredytobiorcę, a następnie na zasądzeniu samej różnicy. Przykładowo, gdyby bank wypłacił klientowi 300 tysięcy złotych, a klient wpłacił 350 tysięcy złotych, zastosowanie teorii salda skutkowałoby zasądzeniem na rzecz konsumenta 50 tysięcy złotych.

Warunki ochrony konsumenta i stanowiska sektora bankowego

Trybunał zaznaczył, że takie rozwiązanie nie może osłabiać ochrony konsumenta ani zniechęcać go do dochodzenia praw. Sąd krajowy musi uprzednio poinformować kredytobiorcę o konsekwencjach unieważnienia umowy oraz potrącenia należności, a także uwzględnić jego stanowisko i wolę.

Konsument zachowuje prawo do odsetek za opóźnienie od kwoty nadpłaconej ponad kapitał otrzymany od banku. Zasady kosztów procesu nie mogą również powodować, że dochodzenie roszczeń stanie się dla kredytobiorcy nieopłacalne.

W przypadku spłaty kredytu w różnych walutach, sąd krajowy jest zobowiązany ustalić, czy obowiązujące polskie przepisy pozwalają na całościowe rozliczenie w takim trybie.

Przedstawiciele sektora bankowego oceniają wyrok jako korzystny dla stabilności i przewidywalności rozliczeń. PKO Bank Polski wskazał, że wyrok powinien zakończyć dyskusję o konieczności zwrotu kapitału i potwierdza, że odsetki należą się wyłącznie od nadwyżki. Związek Banków Polskich podkreślił, że rozwiązanie to upraszcza postępowania sądowe i ogranicza koszty.

Votum Consumer Care zwróciło uwagę, że choć rozstrzygnięcie dotyka kwestii kluczowych dla ostatecznych skutków finansowych unieważnienia umów, nie zmieni ono ukształtowanej linii orzeczniczej polskich sądów w sprawach frankowych, ponieważ wybór modeli rozliczeń nadal należy do nich.