UOKiK wydał decyzje wobec czterech banków. Chodzi o nieautoryzowane płatności

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zakończył postępowania prowadzone wobec czterech instytucji finansowych: Alior Banku, mBanku, BNP Paribas oraz Banku Millennium. Decyzje zobowiązujące nakładają na te banki obowiązek zmiany dotychczasowych praktyk w zakresie obsługi zgłoszeń dotyczących nieautoryzowanych płatności. Instytucje te zostały również zobowiązane do ponownego rozpatrzenia reklamacji klientów, które wcześniej zakończyły się odmową zwrotu środków.

Zakwestionowane praktyki bankowe

Postępowania prowadzone przez UOKiK wykazały, że banki często nie wywiązywały się z ustawowych obowiązków dotyczących zwrotu pieniędzy klientom, których rachunki zostały obciążone w sposób nieautoryzowany. Zgodnie z przepisami, bank powinien dokonać zwrotu środków niezwłocznie, najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po otrzymaniu zgłoszenia. Urząd zakwestionował m.in. praktykę warunkowego zwracania pieniędzy na czas rozpatrywania reklamacji, po którym banki wycofywały środki z rachunku, uznając odpowiedzialność klienta.

Kolejnym kluczowym punktem spornym było utożsamianie uwierzytelnienia transakcji z jej autoryzacją. Według UOKiK, banki niesłusznie odmawiały zwrotu środków w oparciu o fakt poprawnego uwierzytelnienia tożsamości klienta, np. wpisania kodu czy zatwierdzenia operacji w aplikacji. Regulator podkreśla, że autoryzacja wymaga świadomej zgody konsumenta na wykonanie konkretnej operacji, co jest pojęciem znacznie szerszym niż techniczna weryfikacja tożsamości.

Rozróżnienie między autoryzacją a uwierzytelnieniem

UOKiK zwraca szczególną uwagę, że w przypadku przestępstw wykorzystujących socjotechnikę, ofiary często są nakłaniane do wykonania określonych czynności w aplikacji bankowej. W konsekwencji samo prawidłowe użycie karty, wpisanie kodu czy zatwierdzenie operacji nie przesądza jeszcze, że klient świadomie wyraził zgodę na daną transakcję. Prezes UOKiK Tomasz Chróstny podkreślił, że decyzja zobowiązująca nie jest kompromisem, lecz narzędziem, które pozwala w pełni usunąć naruszenia oraz ich skutki.

Kontekst i dalsze działania

UOKiK przypomina, że zwrot środków nie oznacza automatycznego uznania winy banku, ponieważ w przypadku udowodnienia konsumentowi umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa, bank może domagać się zwrotu wypłaconej kwot. Obecne decyzje dotyczące czterech banków nie kończą jednak szerokich działań nadzorczych w tym sektorze. W toku pozostaje obecnie jeszcze dziesięć postępowań wobec innych banków, w których postawiono analogiczne zarzuty.

Warto zaznaczyć, że w 2024 roku opublikowano specjalne zalecenia dla dostawców usług płatniczych, które ułatwiły wdrażanie nowoczesnych zabezpieczeń, takich jak biometria behawioralna, systemy AI wykrywające oszustwa czy mechanizmy typu „cooling period” opóźniające realizację podejrzanych transakcji.

Poza wdrożeniem systemów AI i biometrii behawioralnej, banki wprowadzają również tzw. „panic button”, czyli rozwiązanie pozwalające klientowi na szybkie zablokowanie możliwości wykonywania kolejnych operacji na rachunku.