Wyniki badania najwybitniejszych postaci w historii Ukrainy
W dniach 4-9 sierpnia 2026 roku ukraińska pracownia Rating Group przeprowadziła ogólnoukraińskie badanie dotyczące tożsamości, patriotyzmu oraz kwestii historycznych i politycznych. Sondaż zrealizowano metodą CATI na reprezentatywnej grupie 2000 dorosłych respondentów z wyłączeniem terenów czasowo okupowanych, przy marginesie błędu wynoszącym 2,2 proc. Wyniki opublikowano 22 sierpnia 2026 roku.
W ramach pytania otwartego o trzy najwybitniejsze postacie w historii kraju pierwsze miejsce zajął poeta Taras Szewczenko, wskazany przez 60 proc. badanych. Na kolejnych pozycjach uplasowały się poetka Łesia Ukrainka (28,4 proc.) oraz przywódca powstania kozackiego Bohdan Chmielnicki (15,9 proc.). Tuż za podium znalazł się Stepan Bandera, przywódca Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, z wynikiem 11 proc. głosów. Piąte miejsce zajął obecny prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, którego wskazało 10,4 proc. ankietowanych.
W dalszej części rankingu znaleźli się również Iwan Mazepa (9,9 proc.), Mychajło Hruszewski (9,8 proc.), Hryhorij Skoworoda (9,1 proc.) oraz Wiaczesław Czarnohow (8,9 proc.).
Ocena postaci historycznych w społeczeństwie
Poza pytaniem otwartym respondenci oceniali konkretne postacie historyczne z przedstawionej listy. Najwyższe pozytywne oceny uzyskali Bohdan Chmielnicki (90 proc.), Mychajło Hruszewski (84 proc.) oraz Iwan Mazepa (82 proc.). Stepan Bandera uzyskał w tym zestawieniu 74 proc. pozytywnych opinii. Umiarkowanie pozytywnie oceniono także Pawło Skoropadskiego (63 proc.), Symona Petlurę (59 proc.) oraz Romana Szuchewycza (56 proc.), głównego dowódcę UPA w czasie rzezi wołyńskiej.
Autorzy badania zauważają wyraźną zmianę w postrzeganiu postaci Bandery na przestrzeni lat. Jeszcze w 2012 roku pozytywnie oceniało go 22 proc. badanych, w 2018 roku wynik ten wzrósł do 36 proc., a po pełnoskalowej inwazji rosyjskiej w 2022 roku skoczył do 74 proc. Jednocześnie 81 proc. respondentów wyraziło poparcie dla oficjalnego uznania żołnierzy OUN-UPA za uczestników walk o niepodległość.
Ankietowani zostali także poproszeni o ocenę żołnierzy z różnych okresów historycznych. Pozytywnie wypowiedziano się o współczesnej Armii Ukraińskiej (98 proc.), żołnierzach Armii Radzieckiej walczących z faszyzmem (87 proc.) oraz o żołnierzach UPA (74 proc.).
Kontekst polityczny i kontrowersje
W niedzielę prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał ustawę o utworzeniu Panteonu Narodowego. Decyzja ta budzi kontrowersje w Polsce w związku z obawami, iż w ramach Panteonu mogą zostać upamiętnione osoby odpowiedzialne za zbrodnie na Polakach, w tym Stepan Bandera, pod którego przywództwem organizacja OUN-UPA dokonała w latach 1943-1945 ludobójstwa na Wołyniu, w wyniku którego zginęło około 100 tysięcy osób.
Na początku czerwca zaufanie Ukraińców do prezydenta Wołodymyra Zełenskiego wynosiło 61 proc., przy czym 34 proc. badanych deklarowało brak zaufania. W rankingu popularności wyprzedza go były naczelny dowódca Sił Zbrojnych Ukrainy Wałerij Załużny, któremu ufa 73 proc. respondentów. Wysokie notowania w badaniach zaufania odnotowali także Robert Browdi (70 proc.) oraz Kyryło Budanow (70 proc.).