Przebieg głosowania i zasady przy urnach
Mieszkańcy Częstochowy biorą w niedzielę udział w referendum, w ramach którego odpowiadają na dwa pytania dotyczące przedterminowego zakończenia kadencji prezydenta oraz Rady Miasta. Głosowanie odbywa się w 135 obwodach, a lokale wyborcze są otwarte do godziny 21:00. Głosowanie rozpoczęło się o godzinie 7:00 w 126 obwodach stałych, natomiast w dziewięciu obwodach odrębnych, takich jak szpitale, domy pomocy społecznej, hospicjum czy areszt śledczy, lokale otwarto o godzinie 10:00.
Wyborcy otrzymują dwie oddzielne karty do głosowania. Na mniejszej karcie w formacie A5 znajduje się pytanie o odwołanie prezydenta Krzysztofa Adama Matyjaszczyka, natomiast na większej karcie w formacie A4 widnieje pytanie o rozwiązanie Rady Miasta Częstochowy. Głos jest uznawany za ważny po postawieniu znaku "X" w kratce przy wybranej odpowiedzi "TAK" lub "NIE".
W sumie uprawnionych do głosowania jest 158 tys. 230 osób
Wymogi dotyczące ważności referendum
Aby wynik głosowania był wiążący, wymagane jest osiągnięcie określonej frekwencji. W przypadku referendum dotyczącego prezydenta Częstochowy, do urn musi udać się co najmniej 46 625 osób, co odpowiada 3/5 liczby głosujących z drugiej tury ostatnich wyborów prezydenckich. Dla odwołania Rady Miasta ustalono próg 48 754 osób.
Wymóg dla referendum w sprawie rady miasta wyliczany jest na podstawie liczby głosujących w pierwszej turze wyborów.
Wyniki głosowania powinny być znane w nocy z niedzieli na poniedziałek lub we wczesnych godzinach porannych. Szef częstochowskiej delegatury Krajowego Biura Wyborczego Tomasz Doruchowski przypomina, że w Centralnym Rejestrze Wyborców adresem głosowania jest co do zasady miejsce zameldowania na pobyt stały, chyba że wyborca uzyskał wcześniej pozytywną decyzję o ujęcie w stałym obwodzie głosowania pod innym adresem.
Tło polityczne i przyczyny referendum
Inicjatywa referendalna jest bezpośrednio związana z sytuacją prawną Krzysztofa Matyjaszczyka, który został zatrzymany przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w lutym 2026 roku i usłyszał zarzuty korupcyjne dotyczące łącznie 129 tys. zł. Prokuratura przedstawiła mu zarzuty dotyczące przyjęcia korzyści majątkowych, w tym 40 tys. zł powiązanych z wprowadzaniem zmian w budżecie miasta na rzecz konkretnego przedsiębiorcy. Samorządowiec otrzymał zakaz wykonywania obowiązków służbowych oraz wstępu do urzędu, a jego obowiązki przejął pierwszy zastępca.
Krzysztof Matyjaszczyk nie przyznaje się do winy, wskazując na możliwość pomówienia, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu sądu odmawiającego tymczasowego aresztowania. Po zatrzymaniu został zawieszony w prawach członka Nowej Lewicy. Organizatorzy referendum argumentują, że ciążące na prezydencie zarzuty oraz kwestie takie jak brak budowy stadionu dla Rakowa Częstochowa czy niewystarczająca liczba inwestycji uzasadniają konieczność przedterminowych wyborów.
Krytyka wobec Rady Miasta wynika z faktu, że nie przegłosowała ona uchwały w sprawie odwołania prezydenta, co zapobiegłoby konieczności przeprowadzania referendum. W obecnym składzie rady większość posiada Koalicja Obywatelska oraz Lewica.