Wyniki najnowszego badania konsumenckiego
Najnowszy sondaż, w którym udział wzięło 1007 dorosłych Polaków, wskazuje na wyraźne oczekiwanie zmian w obowiązujących przepisach handlowych. Badanie zrealizowane wspólnie przez UCE Research i Shopfully Poland wykazuje, że łącznie 60,5 proc. respondentów opowiada się za zwiększeniem liczby niedziel handlowych, co potwierdza, że ponad 60 proc. Polaków popiera złagodzenie ograniczeń handlu w niedziele. Całkowitego zniesienia zakazu oczekuje 27,5 proc. badanych.
Preferencje ankietowanych są zróżnicowane co do skali poluzowania przepisów. Za wprowadzeniem dwóch niedziel handlowych w miesiącu opowiedziało się 19 proc. uczestników badania, natomiast 14 proc. wskazało, że w zupełności wystarczyłaby im jedna taka niedziela w miesiącu.
Zwolennicy dotychczasowych regulacji stanowią mniejszość. Utrzymanie obecnego stanu prawnego popiera 16,5 proc. respondentów, a 14,3 proc. uważa, że przepisy powinny zostać dodatkowo zaostrzone. Brak wyrobionej opinii zadeklarowało 8,7 proc. uczestników badania.
Perspektywa rynkowa i koszty funkcjonowania sieci
Nie należy automatycznie interpretować tego wyniku jako powszechnego niezadowolenia z obowiązujących przepisów. Można natomiast uznać, że nie odpowiadają one w pełni znacznej części uczestników badania. To argument na rzecz rzetelnej oceny skutków dotychczasowych regulacji
Rzeczywisty efekt zależałby od tego, czy konsumenci zaczęliby kupować więcej, czy jedynie rozłożyliby dotychczasowe wydatki na większą liczbę dni. Sieci musiałyby uwzględnić także koszty zatrudnienia, energii, logistyki i utrzymania placówek. Dlatego z punktu widzenia rentowności ważniejszy od samego wyniku niedzielnej sprzedaży byłby wynik całego tygodnia
Eksperci rynkowi wskazują, że ewentualne otwarcie placówek handlowych nie przyniosłoby jednakowych korzyści wszystkim formatom. Duże sieci handlowe dysponują rozbudowanym zapleczem operacyjnym, ale ponoszą również wysokie koszty stałe. Z kolei mniejsze sklepy, często korzystające już z ustawowych wyjątków, opierają swoją przewagę na bliskiej lokalizacji względem klientów.
Kontekst prawny dotychczasowych ograniczeń
Zakaz handlu w niedziele obowiązuje w Polsce od 1 marca 2018 roku, a od 2020 roku obowiązuje w 7 niedziel w roku, obejmujących ostatnie niedziele stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia, niedzielę przed Wielkanocą oraz trzy kolejne niedziele poprzedzające Boże Narodzenie.
Obecne przepisy zawierają katalog 32 wyłączeń od zakazu handlu, m.in. dla stacji paliw, aptek czy placówek pocztowych osiągających co najmniej 40 proc. przychodów z poczty. Zakaz nie dotyczy również cukierni, lodziarni, kawiarni, kwiarnii czy sklepów z prasą.
Za naruszenie zakazu handlu w niedziele grożą surowe sankcje finansowe wynoszące od 1000 zł do 100 tys. zł. W przypadku uporczywego łamania przepisów przez przedsiębiorców przewidziano także karę ograniczenia wolności.