Polska obniżyła VAT na paliwa. Komisja Europejska analizuje zgodność z prawem

Komisja Europejska prowadzi obecnie analizę nowych polskich przepisów, które od 3 października wprowadzają obniżoną, 8-procentową stawkę VAT na benzynę oraz olej napędowy, obowiązującą do końca grudnia 2026 r. Rzeczniczka KE ds. podatków, Louise Bogey, podkreśliła w rozmowie z RMF FM, że unijne prawo w tym zakresie pozostaje niezmienione, a dyrektywa VAT nie przewiduje stosowania stawek preferencyjnych dla paliw kopalnych. Bruksela przypomina, że mimo reformy stawek VAT z 2022 roku, która dała państwom większą elastyczność, nie obejmuje ona paliw silnikowych.

Bruksela wskazuje, że Polska jest obecnie jedynym znanym państwem Unii Europejskiej, które stosuje obniżony VAT na paliwa. Komisja Europejska wyraża również wątpliwości co do efektywności ekonomicznej tego ruchu, oceniając, że efekt przeniesienia ulgi podatkowej na ceny końcowe dla kierowców jest stosunkowo niewielki. Według KE korzyść podatkowa nie musi w całości przełożyć się na kwoty widoczne na stacjach paliw.

Kontekst poprzednich działań i stanowisko Warszawy

Kwestia zgodności polskiego rozwiązania z prawem unijnym pojawiała się już w marcu 2026 roku, gdy Polska po raz pierwszy wprowadziła obniżony VAT w ramach programu „Ceny Paliwa Niżej”. Wtedy także Hiszpania stosowała podobne mechanizmy, za co obie stolice otrzymały oficjalne ostrzeżenia od Komisji. Polska tłumaczyła wówczas w korespondencji z KE, że obniżka ma charakter czasowy i wyjątkowy, stanowiąc reakcję na gwałtowny wzrost kosztów paliw wywołany konfliktem na Bliskim Wschodzie. Warszawa argumentowała, że wysokie ceny paliw uderzają w koszty transportu i produkcji, wpływając na ogólny poziom cen towarów i usług.

Obecnie Komisja nie przesądza o podjęciu formalnych kroków prawnych przeciwko Polsce. Bruksela na razie analizuje przepisy i może zwrócić się do polskich władz o dodatkowe wyjaśnienia, zanim zapadnie decyzja o ewentualnym wszczęciu procedury naruszeniowej. Sama analiza prowadzona przez KE nie powoduje automatycznego wycofania wprowadzonych zmian.

Pakiet osłonowy i sytuacja na rynku

Obniżka VAT do 8 procent, zaplanowana do końca grudnia 2026 roku, stanowi część szerszego programu „Ceny Paliwa Niżej”. Rząd zdecydował również o zmniejszeniu akcyzy do minimalnych dopuszczalnych w UE poziomów, co przekłada się na redukcję o 29 gr na litrze benzyny oraz 28 gr na litrze oleju napędowego. Władze szacują, że łączny pakiet obejmujący VAT, akcyzę oraz maksymalne ceny detaliczne pozwala obniżyć koszt litra paliwa o około 1,2–1,3 zł.

Na dzień 6 października maksymalne ceny paliw w Warszawie zostały wyznaczone na poziomie 6,79 zł za litr benzyny Pb95, 7,66 zł za Pb98 oraz 7,82 zł za olej napędowy. Stacje benzynowe mają obowiązek przestrzegania tych limitów cenowych.

Prezydent Karol Nawrocki w wystąpieniu orędziowym odniósł się do kwestii rekordowych cen paliw, podpisując ustawę o nadmiarowych zyskach koncernów paliwowych. Nawrocki zarzucił rządzącym odpowiedzialność za obecną sytuację cenową, wskazując, że państwo czerpie zyski z marż i podatków paliwowych.