Nowa opłata od alkoholu i tytoniu? Rząd rozważa dodatkowe obciążenia i Fundusz Zdrowia Publicznego

Prace nad wprowadzeniem 0,25-procentowej opłaty od sprzedaży wyrobów alkoholowych i tytoniowych są na wczesnym etapie, a informacje o nich jako pierwsza przekazała Rzeczpospolita. Nowa danina miałaby zasilić niezależny od budżetu państwa oraz Narodowego Funduszu Zdrowia Fundusz Zdrowia Publicznego. Celem tych działań, jak wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia, jest przeniesienie części kosztów społecznych i zdrowotnych wynikających z używania używek na podmioty, które czerpią z nich zyski.

Przedsiębiorcy z branży alkoholowej i tytoniowej byliby zobowiązani do corocznego raportowania wartości sprzedaży. Wartość ta stanowiłaby podstawę naliczania opłaty. Obecnie nie zostało jednak doprecyzowane, czy do obliczeń przyjęta zostanie wartość netto, czy brutto. Resort zdrowia potwierdza, że prowadzi analizy w tym zakresie, lecz nie ujawnia jeszcze szczegółowych założeń projektu.

Spory wewnątrz rządu

Pomysł dodatkowego opodatkowania wywołuje wątpliwości w innych resortach. Wiceminister rozwoju i technologii Michał Baranowski w piśmie skierowanym 10 sierpnia do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zwrócił uwagę, że wyroby te są już objęte podatkiem akcyzowym.

Podkreślił, że nakładanie kolejnej opłaty oraz dodatkowych obowiązków sprawozdawczych może stanowić nadmierną ingerencję w swobodę działalności gospodarczej. Taki krok kłóci się z zasadami prawa przedsiębiorców dotyczącymi ograniczania obciążeń administracyjnych.

Szacowane wpływy i ryzyka rynkowe

Według danych NielsenIQ oraz Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, łączna roczna wartość rynku alkoholu w Polsce szacowana jest na około 51,5 mld zł. Z kolei rynek tytoniowy szacowany jest na 30 do 40 mld zł. Przy założeniu 0,25-procentowej stawki, nowy fundusz mógłby zyskać rocznie około 225 mln zł. Eksperci ostrzegają jednak, że zwiększanie fiskalizmu w tym sektorze może prowadzić do dalszego rozrostu szarej strefy, co może obniżyć realne wpływy do budżetu państwa.

Wskazuje się na negatywne trendy w legalnej sprzedaży. W pierwszych siedmiu miesiącach 2026 roku legalna sprzedaż papierosów spadła o 10 proc., po tym jak rok wcześniej odnotowano spadek o 13 proc. Magdalena Szewczyk-Pochrzęst, dyrektor KSPT, podkreśla, że w pierwszym kwartale 2026 roku nielegalny rynek tytoniowy wzrósł do 9,7 proc. całkowitej sprzedaży, podczas gdy pod koniec 2024 roku wskaźnik ten wynosił 6,7 proc.