Przełom w matematyce czy błąd AI?
Firma OpenAI poinformowała o rozwiązaniu równań Naviera-Stokesa, które stanowią jedno z siedmiu zagadnień zaliczonych do tzw. problemów milenijnych. Zestaw ten, opublikowany 24 maja 2000 roku przez Instytut Matematyczny Claya, wiąże się z nagrodą w wysokości miliona dolarów za każde poprawne rozwiązanie. Twórcy technologii zapowiedzieli jednak, że nie zamierzają ubiegać się o to wyróżnienie, skupiając się na prezentacji możliwości sztucznej inteligencji.
Równania Naviera-Stokesa są fundamentalne dla opisu ruchu płynów, takich jak woda czy powietrze, znajdując zastosowanie w prognozowaniu pogody, inżynierii lotniczej oraz medycynie. Od ponad 90 lat matematycy starają się ustalić, czy modele te są zawsze stabilne, czy też dopuszczają wystąpienie tzw. osobliwości, czyli momentów, w których obliczenia wskazują na nieskończoną prędkość płynu, co byłoby sprzeczne z prawami fizyki.
Kulisy pracy sztucznej inteligencji
Sukces ten miał zostać osiągnięty przez wewnętrzny system OpenAI, którego wydajność przewyższa model GPT-6 Astra. W procesie obliczeniowym uczestniczyło około 10 tysięcy autonomicznych agentów AI, którzy pracowali symultanicznie przez 88 godzin. Dodatkowe 17 godzin zajęła automatyczna weryfikacja poprawności dowodu oraz jego sformułowanie w języku matematycznym Lean.
Spór o pierwszeństwo i źródła inspiracji
Ogłoszenie wywołało debatę w środowisku akademickim. Tristan Buckmaster z Uniwersytetu Nowojorskiego zasugerował, że prace OpenAI mogły być inspirowane jego badaniami oraz dokonaniami Leventa Alpöge z firmy Anthropic, dotyczącymi wymuszonego problemu Eulera. Naukowiec wyraził obawę, czy jego materiały nie zostały wykorzystane przez system firmy w procesie trenowania modeli.
Przedstawiciel OpenAI, Sebastien Bubeck, podczas konferencji zaprzeczył, jakoby firma posiadała bezpośredni dostęp do nieopublikowanych prac naukowców. OpenAI przyznało jednak, że nie może wykluczyć, iż zanonimizowane dane pochodzące od użytkowników produktów firmy mogły pośrednio wpłynąć na poprawę jakości modeli. Mimo to, firma podkreśla, że jej dowód matematyczny jest odrębny od ustaleń zewnętrznych badaczy, którym oficjalnie pogratulowano osiągnięć w obszarze problemu Eulera.
Status rozwiązania
Należy podkreślić, że przedstawione przez OpenAI rozwiązanie nie uzyskało jeszcze formalnej akceptacji Instytutu Matematycznego Claya. Dyrektor Instytutu Naukowego IDEAS, prof. Piotr Sankowski, skomentował doniesienia na platformie X, określając wydarzenie mianem złotej ery nauk teoretycznych.