USA nakładają nowatorskie sankcje na Międzynarodowy Trybunał Karny

Administracja Donalda Trumpa postanowiła uderzyć w Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK), wprowadzając dotkliwe restrykcje gospodarcze i finansowe. Sekretarz stanu Marco Rubio ogłosił tę decyzję w piątek, nazywając instytucję sądem łajdaków i uzasadniając ją stanowiskiem, że żaden organ międzynarodowy nie powinien posiadać jurysdykcji pozwalającej na pociąganie do odpowiedzialności amerykańskich obywateli, personelu wojskowego czy przywódców politycznych.

Nowe środki odcinają trybunał z siedzibą w Hadze od amerykańskich systemów finansowych, technologii oraz transakcji rozliczanych w dolarach. Departament Skarbu USA ma wydać specjalne licencje chroniące interesy państwa, natomiast podmioty oraz obywatele Stanów Zjednoczonych otrzymali okres sześciu miesięcy na całkowite wygaszenie dotychczasowych relacji biznesowych z tą instytucją.

Zbieg okoliczności z Pokojową Nagrodą Nobla

Ogłoszenie restrykcji zbiegło się w czasie z ogłoszeniem laureata Pokojowej Nagrody Nobla, którą Norweski Komitet Noblowski przyznał południowoafrykańskiej prawniczce Navanethem „Navi” Pillay, będącej byłą sędzią Izby Odwoławczej MTK. Amerykańscy urzędnicy utrzymywali, że termin ogłoszenia decyzji był czystym zbiegiem okoliczności, a prace nad pakietem sankcyjnym toczyły się od wielu miesięcy.

Pillay w swoim pierwszym oficjalnym komentarzu zaznaczyła, że międzynarodowe prawo publiczne mierzy się z rosnącą presją, a ten niepokojący trend najdobitniej uwidacznia się w politycznych atakach skierowanych przeciwko Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu. Warto dodać, że o to samo prestiżowe wyróżnienie ubiegał się również sam prezydent USA Donald Trump.

Reakcje trybunału i sprzeciw europejskich sojuszników

Założony w 2002 roku Międzynarodowy Trybunał Karny liczy obecnie 125 państw członkowskich i zajmuje się ściganiem najcięższych zbrodni. Kierownictwo instytucji ostro potępiło nałożone restrykcje, określając je jako zamach na praworządność i fundamenty globalnego porządku prawnego.

Prezes sądu Tomoko Akane oraz zastępca prokuratora Nazhat Shameem Khan oświadczyły, że mimo amerykańskich żądań wstrzymania postępowań – w tym dochodzenia w sprawie nadużyć w Afganistanie oraz nakazów aresztowania wobec izraelskich polityków, takich jak premier Benjamin Netanjahu – praca instytucji będzie kontynuowana.

Rejestrator trybunału Osvaldo Zavala Giler apelował wcześniej do Unii Europejskiej o uruchomienie tak zwanego mechanizmu blokującego, który miałby zabezpieczyć kraje europejskie przed ekstraterytorialnymi skutkami amerykańskich sankcji.

Rządy Kanady, Danii, Niemiec, Francji, Włoch, Japonii, Holandii oraz Wielkiej Brytanii opublikowały wspólne oświadczenie, w którym krytykują sankcje USA, wyrażając głęboki żal i sprzeciw wobec decyzji Waszyngtonu oraz deklarując zarazem niezmienne poparcie dla kluczowej działalności sądu.