Apel prezydenta o reparacje i pamięć historyczną
Podczas porannych uroczystości na Westerplatte, upamiętniających 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej, prezydent Karol Nawrocki wygłosił przemówienie, w którym domagał się od Niemiec konkretnych działań w relacjach z Polską. Nawrocki podkreślił, że europejski sojusz wymaga czynów, a nie jedynie okrągłych słów.
Reparacje i zadośćuczynienie Polsce powinny zostać wypłacone. Nie tylko dla przeszłości i sprawiedliwości historycznej, ale dla przyszłości. Świat, panie premierze, postawił nas w takiej sytuacji, że prawdziwa twarda deklaracja wobec Polski wymaga tego, aby nasi sojusznicy z Berlina wypłacili nam nasze zadośćuczynienie, które Polska przekaże na polskie siły zbrojne i przemysł zbrojeniowy
Prezydent zaapelował do premiera Donalda Tuska oraz innych przedstawicieli polskiego rządu i parlamentu o wspólne wsparcie w ubieganiu się o reparacje. W jego ocenie uzyskane środki powinny zostać przekazane na wzmocnienie polskich sił zbrojnych oraz krajowego przemysłu obronnego, co pozwoliłoby unikać zaciągania zachodnich kredytów.
Kwestia pomnika polskich ofiar w Berlinie
W przemówieniu Nawrocki wytknął brak odpowiedniego upamiętnienia polskich ofiar niemieckich zbrodni w stolicy Niemiec. Obecnie w miejscu przyszłego monumentu znajduje się jedynie tymczasowy kamień, co prezydent uznał za niewystarczające świadectwo dobrych relacji.
Jak przekazał niemiecki minister stanu ds. kultury i mediów Wolfram Weimer, budowa właściwego pomnika na terenie dawnej Opery Krolla ma rozpocząć się w 2027 roku. Wcześniej, do końca 2026 roku, planowane jest rozstrzygnięcie konkursu na projekt monumentu. W czerwcu 2025 roku w tym miejscu odsłonięto tymczasowy głaz pamięci, co przez część polskiej opinii publicznej zostało odebrane jako niewystarczający gest.
Tło historyczne i przebieg obchodów
Uroczystości odbyły się na Westerplatte, gdzie tradycyjne poranne obchody rozpoczęły się 1 września 1939 r. o godzinie 4:45, symbolizującej czas rozpoczęcia niemieckiego ataku na Wojskową Składnicę Tranzytową. W ceremonii wzięli udział m.in. prezydent, premier Donald Tusk, szef MON oraz wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski.
W walkach na Westerplatte we wrześniu 1939 roku brało udział od 210 do 240 Polaków, z których 15 poniosło śmierć. Po stronie niemieckiej straty szacuje się na około 50 zabitych żołnierzy. Całkowite straty Polski w wyniku II wojny światowej wyniosły 6 mln obywateli, a straty materialne oszacowano na 6,22 biliona złotych.