Podpisanie nowelizacji ustawy i nowe przepisy wizerunkowe
Przełomowe zmiany w opiece nad maluchami stają się faktem. Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy, która wprowadza nowe formy opieki instytucjonalnej, zaostrza zasady publikacji zdjęć dzieci oraz znacząco podnosi rangę zawodową opiekunów. O podpisie prezydenta pod nowelizacją ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 poinformowano w czwartek na stronie głowy państwa. Ochrona wizerunku najmłodszych w sieci jest jedną z kluczowych kwestii.
Przewodnicząca sejmowej Komisji ds. dzieci i młodzieży Monika Rosa zwracała wcześniej uwagę, że twarze dzieci są wykorzystywane przez placówki edukacyjne do promocji swoich sukcesów. Nowe przepisy wprowadzą całkowity zakaz publikacji wizerunku dzieci przez podmioty prowadzące żłobek, klub dziecięcy lub punkt opieki dziennej. Zdjęcia dzieci nie będą mogły być udostępniane publicznie, nawet jeśli rodzic wyrazi na to zgodę.
Wyjątkiem będzie sytuacja, w której wizerunek dziecka będzie jedynie szczegółem całości, takim jak zgromadzenie, krajobraz czy impreza publiczna, lub gdy będzie on udostępniany wyłącznie rodzicom dzieci objętych opieką w danej placówce. Projekt uzyskał poparcie prezydenta ze względu na elektroniczny rejestr żłobków i klubów dziecięcych oraz ustanowienie wymagań dla tych podmiotów. Ustawa ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo dzieci w placówkach.
Chronimy w ten sposób dzieci przed zagrożeniami cyfrowymi, takimi jak cyberprzemoc czy materiały typu deepfake – podkreślił Karol Nawrocki.
Punkty opieki dziennej i organizacja pracy
Przygotowana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nowela wprowadza nową formę opieki instytucjonalnej nad małymi dziećmi w postaci punktów opieki dziennej. Oznacza to, że dzienny opiekun nie będzie już jednoosobową instytucją opieki, z wyjątkiem osoby działającej na własny rachunek i w swoim własnym imieniu. Nowa forma opieki ma być niezależna od osoby oraz definiowana jako miejsce, w którym opiekę świadczą dzienni opiekunowie.
W punkcie opieki dziennej opiekę nad nie więcej niż 16-osobową grupą dzieci sprawować będzie przynajmniej dwóch opiekunów, przy czym jeden opiekun może sprawować opiekę nad ośmiorgiem dzieci. Przepisy uwzględniają uproszczone w porównaniu do żłobków wymogi lokalowe dla punktów opieki dziennej. Ponadto zmiany umożliwią czasowe zastępstwa opiekunów lub zmianę opiekuna bez nadmiernych formalności.
Dzienni opiekunowie wciąż będą mogli pracować także poza punktem opieki dziennej, prowadząc działalność na własny rachunek. Będą mogli sprawować opiekę nad maksymalnie pięciorgiem dzieci samodzielnie oraz ośmiorgiem, jeśli opiekunowi pomaga druga osoba z wymaganymi kwalifikacjami.
Jeżeli w grupie będzie znajdowało się dziecko, które nie ukończyło pierwszego roku życia, jest niepełnosprawne lub wymaga szczególnej opieki, limit ten będzie wynosił maksymalnie troje dzieci lub pięcioro, jeśli opieka będzie sprawowana także przez osobę wspomagającą. Oprócz zmian związanych z wizerunkiem, Kancelaria Prezydenta wskazała w komunikacie, że konieczne będzie przebudowanie obecnego rejestru żłobków i klubów dziecięcych.
System musi objąć wprowadzoną przez nowelizację nową formę opieki, tj. punkt opieki dziennej. Do wspomnianego rejestru będzie również trafiać więcej danych, jak jednak zaznaczono, nie wszystkie będą publikowane.
Kwalifikacje, prawa opiekunów i terminy wdrożenia
Zmieniono również kwalifikacje osoby ubiegającej się o stanowisko opiekuna w żłobku i klubie dziecięcym. Dla kandydatów z wyższym wykształceniem kierunkowym przewidziane są 80-godzinne praktyki zawodowe oraz 30-godzinne szkolenie ze standardów opieki. Dla pozostałych przygotowano kompleksowe 310-godzinne szkolenie wstępne, a wszyscy opiekunowie będą zobowiązani do systematycznej aktualizacji wiedzy i umiejętności, przy czym koszty szkoleń pokryje podmiot prowadzący placówkę.
Opiekunowie mają zyskać prawo do 16 godzin lub dwóch dni płatnego czasu na szkolenia rocznie, ulgę na publiczny transport zbiorowy oraz legitymację służbową. Ponadto opiekunowie zostaną objęci ochroną prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych. Nowe przepisy wprowadzą też m.in. obowiązkowe standardy żywienia w żłobkach i klubach dziecięcych oraz ustanowienie 4 kwietnia Dniem Opiekunki i Opiekuna Małego Dziecka.
Głównym terminem wejścia ustawy w życie jest 1 stycznia 2028 roku, lecz ze względu na liczne wyjątki i przepisy przejściowe dokument wchodzi w życie łącznie w 8 różnych terminach. W przypadku zakazu wykorzystywania wizerunku najmłodszych do promocji, przepis ten wejdzie w życie z początkiem roku szkolnego 2027/2028. Według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na koniec 2024 r. w instytucjach opieki nad dziećmi do lat 3 zatrudnionych było ok.
33 tys. opiekunów, a blisko połowa z nich pracowała w placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego.