Duże zmiany w szkołach: Nowe zasady oceniania zachowania i prac domowych od września 2026

Wychowawcy od września będą zwracać szczególną uwagę na wywiązywanie się z obowiązków ucznia oraz okazywanie szacunku innym osobom, w tym nauczycielom, uczniom i pracownikom szkoły. Istotnymi elementami staną się także przejmowanie odpowiedzialności za własny rozwój i realizację celów rozwojowych oraz przestrzeganie norm społecznych zarówno w placówce, jak i poza nią.

Wśród nowych kryteriów znalazły się również dbałość o kulturę języka, dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób, a także współpraca i dbałość o dobre relacje z innymi. Ocena obejmie także zaangażowanie w życie klasy, szkoły i wspólnoty lokalnej. Ostatnimi z wymienionych obszarów są wykazywanie się szacunkiem dla własnego narodu i ojczyzny oraz tradycji i kultury innych narodów. Nauczyciel będzie musiał brać pod uwagę wszystkie te wytyczne przy wystawianiu ocen.

Nowe przepisy wprowadzają zmiany w zakresie zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w szkołach podstawowych. W klasach IV–VIII zniesiono możliwość zadawania praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych. Rozporządzenie doprecyzowuje, że zadawanie pisemnych prac domowych w tych klasach ma służyć utrwalaniu, rozwijaniu lub praktycznemu stosowaniu treści nauczania zrealizowanych podczas zajęć edukacyjnych.

Każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa musi zostać bezwzględnie sprawdzona przez nauczyciela, a uczeń musi otrzymać o niej informację zwrotną. Szkoły zyskają także nową możliwość podwyższania rocznej oceny klasyfikacyjnej. Będzie to dotyczyć uczniów, którzy wykonują nieobowiązkowe pisemne prace domowe, pod warunkiem że dana placówka przyjmie taką opcję i włączy ją do szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego opisanych w statucie.

Doprecyzowane zostały zasady przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych i poprawkowych oraz sprawdzianów wiadomości i umiejętności. Co do zasady będą one odbywały się stacjonarnie w szkole, do której uczeń został przyjęty, w bezpośredniej obecności komisji i w sali zapewniającej warunki do samodzielnej pracy. Podczas egzaminu lub sprawdzianu nie będzie można korzystać z urządzeń telekomunikacyjnych, z wyjątkiem urządzenia wyposażonego w aplikację służącą do monitorowania stanu zdrowia ucznia.

Minimalny czas egzaminu lub sprawdzianu z jednego przedmiotu wyniesie 30 minut w klasach I–III szkoły podstawowej, 45 minut w klasach IV–VIII oraz 60 minut w szkołach ponadpodstawowych. W szczególnych przypadkach, związanych ze stanem zdrowia lub niepełnosprawnością ucznia, egzamin będzie mógł zostać przeprowadzony poza szkołą, na przykład w domu albo w szpitalu, po złożeniu odpowiedniego wniosku oraz uzyskaniu zgody dyrektora szkoły.

Wynik egzaminu lub sprawdzianu ma być ustalony i przekazany uczniowi najpóźniej następnego dnia, a uczeń będzie mógł zdawać egzaminy klasyfikacyjne maksymalnie z trzech przedmiotów jednego dnia. Nowelizacja uwzględnia również starszych uczniów kontynuujących naukę w szkołach ponadpodstawowych.

Uczeń technikum oraz branżowej szkoły I stopnia, które prowadzą kształcenie w zawodzie, będzie mógł zostać zwolniony z obowiązku odbycia organizowanych przez szkołę zajęć przygotowujących do uzyskania prawa jazdy pojazdem silnikowym. Warunkiem jest przedłożenie zaświadczenia o ukończeniu takiego szkolenia poza placówką szkolną. Dodatkowo przepisy noweli precyzują tryb i formę przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego oraz sprawdzianu wiadomości i umiejętności.

Większość wprowadzonych zmian zacznie obowiązywać od 1 września 2026 roku. Wyjątek stanowią regulacje dotyczące trybu przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzianów wiadomości i umiejętności, które wejdą w życie rok później, czyli 1 września 2027 roku.