Kierowcy Ubera pozywają firmę. Zarzuty dotyczą algorytmu zaniżającego wynagrodzenia

Pozew zbiorowy przeciwko Uberowi trafił 2 września do sądu w Amsterdamie, gdzie firma posiada swoją europejską siedzibę. Inicjatywa, wspierana przez holenderską fundację Stichting WIE International, obejmuje około 241 tysięcy kierowców z Polski, Holandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Belgii oraz Rumunii. Jest to, zdaniem Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych, pierwszy tego rodzaju zbiorowy krok prawny podjęty przez kierowców platformy.

Powodowie domagają się odszkodowań, których łączna suma może sięgać miliardów dolarów. Zarzucają oni amerykańskiemu gigantowi naruszenie unijnych przepisów o ochronie danych osobowych, bezprawne wykorzystywanie informacji o kierowcach do trenowania algorytmów sztucznej inteligencji oraz przesyłanie wrażliwych danych do Stanów Zjednoczonych bez odpowiednich zabezpieczeń.

Algorytm Dynamic Pay pod lupą

Spór koncentruje się wokół działania algorytmu znanego jako Dynamic Pay, który w czasie rzeczywistym ustala wysokość stawek i przydziela zlecenia. Kierowcy wskazują, że system został zaprojektowany tak, by analizować ich zachowania – w tym przyjmowanie i odrzucanie zleceń – w celu przewidywania najniższej kwoty, na jaką zgodzi się dany wykonawca. Zdaniem przedstawicieli Stowarzyszenia Kierowców Aplikacji (SKA), algorytmy stale testowały granice wytrzymałości kierowców, obniżając płace, gdy tylko wykryły taką możliwość.

Według danych zawartych w raporcie przygotowanym przez Uniwersytet Oksfordzki oraz organizację Worker Info Exchange, która przeanalizowała 1,5 miliona przejazdów z lat 2016-2024, prowizja pobierana przez Ubera stała się nieprzejrzysta i wzrosła z początkowych 25 proc. do nawet 50 proc. Badanie to wykazało również, że Uber pobierał wyższą prowizję od droższych kursów, a czas bezpłatnego oczekiwania na nowe zlecenia wydłużył się od 2022 roku średnio o godzinę tygodniowo.

W przywołanej w pozwie analizie firmy Oxera wykazano, że 66,7 proc. kierowców z brytyjskiej próby odnotowało spadek dochodów, a szacowana strata dla pojedynczej osoby, po uwzględnieniu inflacji, wyniosła średnio 5 337 funtów rocznie.

Odpowiedź Ubera

Firma Uber kategorycznie odrzuciła zarzuty stawiane przez fundację WIE International oraz stowarzyszenia kierowców. W oficjalnych oświadczeniach przedstawiciele spółki podkreślają, że aplikacja wykorzystuje do obliczania opłat wyłącznie informacje o trasie, czasie przejazdu i celu podróży. Firma wskazuje, że każdy kierowca ma wgląd w swoje wynagrodzenie oraz szczegóły zlecenia przed jego zaakceptowaniem.

Uber Polska zapewnia, że udział firmy w opłatach pasażerów pozostaje zasadniczo stabilny, a zdecydowana większość kwoty z każdego kursu trafia bezpośrednio do kieszeni kierowcy. Przedstawiciele platformy zaznaczają, że nie mieli jeszcze okazji szczegółowo zapoznać się z treścią złożonego pozwu.

Sytuacja w Polsce i perspektywy

W Polsce koordynacją działań związanych z pozwem zajmuje się Stowarzyszenie Kierowców Aplikacji, które zbiera raporty od kierowców w celu ich dalszej analizy przez ekspertów. W sprawę zaangażowani są również niezależni badacze oraz organizacje dbające o prawa pracownicze w sektorze platform cyfrowych.

Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają czas do 2 grudnia 2026 roku na wdrożenie dyrektywy o pracy platformowej. Nowe przepisy mają zapewnić większą przejrzystość w sposobie zarządzania pracą za pomocą algorytmów oraz wprowadzić obowiązkowy nadzór człowieka nad systemami decyzyjnymi wykorzystywanymi przez tego typu platformy.