Węgierskie MSZ zawiadamia prokuraturę ws. zakupów respiratorów

Pod koniec sierpnia węgierskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych skierowało do Prokuratury Generalnej zawiadomienie dotyczące podejrzenia oszustwa i innych przestępstw przy zamówieniach publicznych z marca i kwietnia 2020 roku. Dokumentację liczącą 88 gigabajtów danych, czyli około 130 tysięcy odzyskanych plików, przekazano organom ścigania w celu wyjaśnienia kontrowersyjnych transakcji z okresu pandemii COVID-19. Zawiadomienie złożyła obecna minister spraw zagranicznych Anita Orbán. Transakcje te zostały potraktowane jako wyjątki od standardowych procedur zamówień publicznych.

W kwestii dokładnej liczby oraz łącznej wartości zakupionego sprzętu źródła przedstawiają nieco odmienne dane. Według relacji PAP i Rzeczpospolitej resort zakupił blisko 17 tysięcy respiratorów za około 300 miliardów forintów, co w przeliczeniu daje niecałe 827 milionów euro. Z kolei Gazeta.pl, powołując się na portal Telex.hu, podaje, że łączna kwota 300 miliardów forintów, czyli około 3,6 miliarda złotych, została przeznaczona na sprzęt i środki ochrony, a ostatecznie nabyto 19 002 respiratory, z czego 16 853 zakupiło bezpośrednio Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Rola pośredników i zawyżone ceny

Szczegóły dotyczące nieprawidłowości ujawnił sekretarz stanu w węgierskim MSZ Gyorgy Laszlo Velkey. Wskazał on, że resort pod wodzą Petera Szijjarto nie kupował respiratorów bezpośrednio u producentów, lecz korzystał z licznych zagranicznych i węgierskich firm pośredniczących. Zdecydowana większość tych podmiotów nie miała wcześniejszego doświadczenia w branży medycznej i rozpoczęła działalność w tym obszarze tuż przed podpisaniem kontraktów, a część została założona bezpośrednio w 2020 roku.

Sekretarz stanu wskazał na transakcje z sześcioma wybranymi firmami, gdzie różnica między cenami zakupu a kwotą uiszczoną przez resort wyniosła łącznie 15,5 miliarda forintów, czyli około 185 milionów złotych. Podkreślił również, że kwota ta jest znacznie wyższa, jeśli uwzględni się wszystkie podmioty pośredniczące. Zakontraktowane firmy, które obecnie już nie istnieją, osiągnęły w okresie pandemii łącznie około 86 miliardów forintów przychodu i wypłaciły około 21 miliardów forintów dywidend.

Powiązania polityczne i przepływy finansowe

Węgierskie władze zwróciły także uwagę na budzące wątpliwości transakcje jednostkowe. W przypadku umowy obejmującej zakup 6 tysięcy respiratorów za 180 miliardów forintów, co odpowiada około 2,15 miliarda złotych, część środków trafiła bezpośrednio na prywatne konto właściciela firmy.

W tle ujawnionych kontrowersji wokół wydatków publicznych Instytut Publicus opublikował najnowsze badania opinii publicznej, które wskazują na pogorszenie notowań politycznych Petera Magyara i jego ugrupowania Tisza, które w ciągu kilku tygodni straciło poparcie.