IPN otrzymał zgodę na ekshumacje ofiar zbrodni w Hucie Pieniackiej

Przełomowa decyzja i planowane prace w Hucie Pieniackiej

Instytut Pamięci Narodowej przekazał w mediach społecznościowych informację o otrzymaniu zgody na przeprowadzenie ekshumacji na terenie dawnej wsi Huta Pieniacka. Decyzję podjęły władze Ukrainy 7 sierpnia, a strona polska została o niej poinformowana 18 sierpnia. To druga zgoda na ekshumacje ofiar, którą otrzymał IPN. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że podczas czerwcowych prac poszukiwawczych wskazano 25 miejsc, w których mogą znajdować się szczątki zamordowanych polskich mieszkańców miejscowości.

Pracownicy Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN prowadzili w Hucie Pieniackiej prace poszukiwawcze od 9 do 18 czerwca. Podczas prac poszukiwawczych zlokalizowano szczątki ofiar w 25 lokalizacjach na obszarze ponad 200 metrów kwadratowych, w tym mogiłę obejmującą obszar 72 metrów kwadratowych. Huta Pieniacka leży w obwodzie lwowskim.

Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej wydał wcześniejszy komunikat, informując o badaniach ekshumacyjnych w kilku obwodach i wskazując, że komisja zgodziła się na prace na terenie dawnej wsi Huta Pieniacka w obrębie osiedla Podkaminska rejonu złoczowskiego obwodu lwowskiego. Data rozpoczęcia właściwych prac ekshumacyjnych nie została jeszcze podana do wiadomości publicznej. Instytut Pamięci Narodowej zapowiedział, że o terminie rozpoczęcia prac poinformuje w stosownym komunikacie.

Historyczne tło zbrodni oraz spór o ekshumacje

28 lutego 1944 roku w Hucie Pieniackiej doszło do zbrodni na polskich mieszkańcach wsi. Czynu tego dokonywali Ukraińcy z 4 Galicyjskiego Pułku Policji SS, związanego z 14 Dywizją Grenadierów SS „Galizien”, a także członkowie Ukraińskiej Powstańczej Armii i lokalnych ukraińskich bojówek. Część źródeł datuje to wydarzenie również na 8 lutego 1944 roku. Od wiosny 2017 roku poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar wojen oraz konfliktów w Ukrainie były zablokowane.

Zakaz, wprowadzony przez ukraiński IPN, nastąpił po demontażu pomnika UPA w Hruszowicach na Podkarpaciu. Decyzję o zniesieniu moratorium ogłoszono pod koniec listopada 2024 roku podczas wspólnej konferencji prasowej ministrów spraw zagranicznych Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego oraz Andrija Sybihy.

Wcześniejsze poszukiwania i odnalezione szczątki

Wiosną ubiegłego roku polska strona przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki w obwodzie tarnopolskim. Odnaleziono tam szczątki co najmniej 42 osób, które pochowano 6 września. W czerwcu zakończyły się kolejne poszukiwania w tej miejscowości, jednak nie udało się odnaleźć drugiej zbiorowej mogiły.

Z kolei podczas lipcowych prac w Woli Ostrowieckiej i Ostrówkach na Wołyniu wydobyto szczątki ofiar. Pod koniec lipca Wołodymyr Zełenski ogłosił po naradzie z ministrami i współpracownikami otwarcie archiwów ukraińskich służb specjalnych dotyczących wydarzeń na Wołyniu oraz zwiększenie liczby zezwoleń na prace ekshumacyjne.