Ukraina w obliczu kryzysu finansowego i walka Krzywego Rogu o przetrwanie

Krzywy Róg, liczące około 600 tys. mieszkańców miasto, zmaga się z problemami, które mer Ołeksandr Wiłkuł określa jako gorsze niż w jakimkolwiek innym regionie poza bezpośrednią linią frontu. Władze koncentrują się na próbach utrzymania funkcjonowania podstawowej infrastruktury, w tym szpitali, szkół, przedszkoli oraz transportu publicznego.

Mer Ołeksandr Wiłkuł ocenił, że obecnym priorytetem jest wyłącznie przetrwanie. Sytuacja uległa pogorszeniu we wrześniu, gdy wskutek serii ataków rakietowych i dronowych pracę wstrzymał kompleks górniczo-hutniczy należący do koncernu ArcelorMittal, będący największym pracodawcą w mieście.

Gospodarcze skutki wojny

Problemy przemysłowe Krzywego Rogu nie są odosobnione i dotykają całego sektora stalowego, który przed inwazją generował jedną dziesiątą ukraińskiego PKB. Podobne zastoje notowane są w Zaporożu, a nasilone letnie ataki na infrastrukturę logistyczną, w tym porty i koleje, wymusiły wstrzymanie eksportu w wielu przedsiębiorstwach.

Rosyjska ofensywa uderzyła w kluczowe źródła dochodów państwa. Eksport zbóż we wrześniu spadł o 36,6 proc. w ujęciu rocznym, a prognozowany wzrost gospodarczy Ukrainy w bieżącym roku obniżył się do poziomu 0,5–1,5 proc. z poziomu 1,8 proc. notowanego w 2025 roku.

Kryzys budżetowy i potrzeby finansowe

Rosnące wydatki na obronność stanowią główne wyzwanie dla stabilności finansowej kraju. Obecnie jeden dzień walk kosztuje Ukrainę 190 mln dolarów, podczas gdy jeszcze dwa lata temu koszt ten wynosił 140 mln dolarów. W ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy roku wydatki na obronność wyniosły 44 mld dolarów, przewyższając wpływy podatkowe, które zamknęły się w kwocie 42 mld dolarów.

Straty podatkowe budżetu państwa, spowodowane zniszczeniami wojennymi, wyniosły już ponad 49,5 mld hrywien, czyli przeszło 4,3 mld zł. Prognozuje się, że do końca roku kwota ta wzrośnie do 70 mld hrywien, co przekracza 6 mld zł.

Wyzwania przed końcem roku i na rok 2027

Ukraina potrzebuje 56 mld dolarów na pokrycie luki finansowej, z czego 27 mld dolarów jest przeznaczonych bezpośrednio na wojsko. Rząd wdrożył zamrożenie nieobowiązkowych wydatków, takich jak odbudowa infrastruktury, aby zapewnić ciągłość wypłat emerytur i pensji w sektorze publicznym.

Sytuację komplikuje ryzyko utraty 29,5 mld dolarów pomocy zagranicznej wynikające z opóźnień w reformach. Premier Serhij Korecki zapowiedział, że rząd dąży do przyjęcia odpowiednich regulacji, w tym przepisów podatkowych i antykorupcyjnych, do 15 października. Jednocześnie Kijów negocjuje z partnerami europejskimi przyspieszenie transz w ramach unijnej pożyczki 90 mld euro.

Prognozy na rok 2027 pozostają pesymistyczne, a rząd zaproponował rekordowe wydatki obronne rzędu 110 mld dolarów. Niezabezpieczona luka budżetowa na ten okres szacowana jest przez ministra finansów Serhija Marczenkę na ponad 32 mld dolarów.