Historyczna koncesja dla podziemnego składowiska Onkalo
Finlandia oficjalnie stała się pierwszym państwem na świecie, które zatwierdziło funkcjonowanie stałego podziemnego zakładu przeznaczonego na wypalone paliwo jądrowe. Władze kraju podjęły decyzję o przyznaniu licencji 22 października 2026 roku, bazując bezpośrednio na opinii wydanej 4 sierpnia 2026 roku przez fiński Urząd ds. Bezpieczeństwa Radiacyjnego i Jądrowego STUK. Nadzór nad tym przełomowym projektem sprawuje spółka Posiva, a sam obiekt zlokalizowano na wyspie Olkiluoto w gminie Eurajoki.
Prace budowlane przy drążeniu podziemnej struktury rozpoczęły się 22 lata temu, w 2004 roku. Kompleks obejmuje zarówno nadziemną stację hermetyzacji, jak i głębokie składowisko ulokowane ponad 400 metrów pod ziemią w stabilnej formacji skalnej liczącej 1,9 miliarda lat. Infrastruktura techniczna zakłada sieć wydrążonych tuneli oraz szyby pionowe łączące powierzchnię z komorami składowymi.
To wielki i historyczny dzień zarówno dla firmy Posiva, jak i dla Finlandii. Oprócz wszechstronnej wiedzy fachowej, stabilność społeczeństwa oraz przewidywalność warunków operacyjnych były warunkiem koniecznym do uzyskania koncesji na prowadzenie działalności
Silna kultura bezpieczeństwa Finlandii leży u podstaw produkcji czystej energii. Naszym obowiązkiem, od pokoleń, jest zapewnienie bezpiecznego i odpowiedzialnego wykorzystania energii jądrowej, od budowy po ostateczne składowanie wypalonego paliwa jądrowego. W wyniku ponad 40 lat systematycznych wysiłków Finlandia uruchomi pierwszy na świecie obiekt do ostatecznego składowania wypalonego paliwa jądrowego
Parametry techniczne i wielopoziomowe zabezpieczenia
Zgodnie z warunkami przyznanej koncesji, spółka operacyjna została upoważniona do przyjmowania i umieszczania w zakładzie w sumie do 6,5 tysiąca ton wypalonego paliwa jądrowego pochodzącego z pięciu działających w kraju reaktorów.
Metodologia odizolowania substancji radioaktywnych opiera się na koncepcji wielokrotnych barier: miedzianych pojemnikach, glinie bentonitowej i podłożu skalnym, chroniących odpady przez co najmniej 100 tysięcy lat. Taki system izolacji ma zagwarantować pełną barierę radiologiczną przez dziesiątki tysięcy lat, aż poziom promieniowania będzie zbliżony do naturalnej rudy uranu.
Faza rozruchu i międzynarodowy oddźwięk inicjatywy
Mimo wydania zezwolenia rządowego, proces przyjmowania realnych odpadów nie ruszy natychmiast, ponieważ przed rozpoczęciem eksploatacji Posiva musi przeprowadzić testy i inspekcje zatwierdzone przez urząd regulacyjny STUK. Koszt realizacji całego przedsięwzięcia szacuje się na 1,16 miliarda dolarów, a fińskie doświadczenia stają się wzorem dla innych państw rozważających podobne rozwiązania geologiczne.
Składowisko ma służyć jako miejsce składowania odpadów z pięciu fińskich reaktorów jądrowych.
Dokumentacja licencyjna dopuszcza również składowanie innych materiałów promieniotwórczych, takich jak odpady z sektora medycznego czy jednostek naukowo-badawczych.
W przeszłości kontrowersje budziła kwestia odporności miedzianych pojemników na korozję w warunkach wód gruntowych, jednak dodatkowe eksperymenty Posivy i SKB potwierdziły bezpieczeństwo metody, a naukowcy wykluczyli też ryzyko dotarcia wiecznej zmarzliny na głębokość składowiska podczas przyszłej epoki lodowcowej.