Europa bez jednego negocjatora. Zespół państw zajmie się rozmowami z Rosją

Podczas piątkowego szczytu w Dublinie zapadła decyzja o powołaniu europejskiego zespołu negocjacyjnego, który ma reprezentować kontynent w rozmowach z Rosją, Ukrainą i Stanami Zjednoczonymi. W skład grupy wejdą przedstawiciele Niemiec, Francji, Polski, Włoch i Wielkiej Brytanii, a także delegaci Komisji Europejskiej oraz Rady Europejskiej.

Choć część europejskich liderów postulowała wyznaczenie jednego „negocjatora-superbohatera”, który miałby być przeciwwagą dla Władimira Putina i Donalda Trumpa, pomysł ten odrzucono. Zwolennicy tego rozwiązania argumentowali, że pozwoliłoby ono skuteczniej demonstrować jedność Europy, jednak bariery instytucjonalne okazały się zbyt duże. Jak ujął to anonimowy unijny dyplomata, Europa nie jest superpaństwem, co uniemożliwia posiadanie jednego przedstawiciela.

Bariery instytucjonalne i polityczne

Podział kompetencji stanowi główną przeszkodę w wyborze wspólnej reprezentacji. Komisja Europejska posiada wyłączne prawo do negocjowania kwestii sankcji czy akcesji Ukrainy do UE, jednak nie ma mandatu do rozmów o architekturze bezpieczeństwa, które leżą w gestii poszczególnych stolic oraz NATO. Jednocześnie państwa takie jak Francja czy Niemcy nie godzą się, by instytucje unijne czy Sojusz wypowiadały się w ich imieniu w sprawach o kluczowym znaczeniu gospodarczym i militarnym.

Proces negocjacyjny musi również uwzględniać państwa spoza Unii Europejskiej, których interesy są istotne dla stabilności regionu, w tym Norwegię, Turcję oraz Mołdawię. Wyzwanie stanowi także różnorodność interesów narodowych, które bywają rozbieżne w zależności od położenia geograficznego i poczucia bezpośredniego zagrożenia.

Spór o kolejność rozmów z Rosją

Kluczowym wyzwaniem dla zespołu pozostaje ustalenie stanowiska wobec rosyjskich żądań dotyczących architektury bezpieczeństwa Europy. Jak wskazują źródła, strona ukraińska odnotowała złagodzenie podejścia Moskwy w momencie otwarcia dyskusji o jej szerszych postulatach, jednak wśród Europejczyków brak zgody co do harmonogramu takich rozmów.

Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas uważa, że rozmowy o nowej architekturze bezpieczeństwa, w tym kwestie dotyczące przyszłości NATO, rozmieszczenia wojsk i mechanizmów konsultacji z Rosją, powinny odbyć się dopiero po zawarciu pokoju na Ukrainie. Odmienne podejście prezentują inni urzędnicy unijni, którzy dopuszczają równoległe prowadzenie dialogu w obu tych sprawach.

Zagrożenia i perspektywy

Według informacji przekazanych przez media, w tym niemiecki „Bild” oraz „New York Times”, Rosja przedstawiła podczas nieoficjalnych rozmów w Abu Zabi dokument typu non-paper, w którym domaga się zmian bezpieczeństwa regionalnego, w tym wycofania sił NATO z państw bałtyckich i rezygnacji Finlandii z członkostwa w Sojuszu. Żądania te przypominają postulaty stawiane przez Kreml jeszcze przed pełnoskalową agresją na Ukrainę.

Polscy politycy podkreślają konieczność zachowania czujności wobec tych roszczeń. Piotr Strach z Polski 2050 ocenił, że żądania te stanowią zagrożenie dla całego kontynentu. Z kolei były wiceszef MON Michał Dworczyk zaznaczył, że z uwagi na zróżnicowanie interesów w Europie, kluczowa pozostaje indywidualna aktywność polskiej dyplomacji w bezpośrednich kontaktach z Amerykanami, aby zabezpieczyć interesy Polski.