„Strategiczne głosowanie” ma zatrzymać marsz AfD. Kluczowe wybory w Saksonii-Anhalcie

W niedzielę mieszkańcy Saksonii-Anhaltu udadzą się do urn, by wybrać nowy landtag. Zdecydowanym faworytem wyborów jest prawicowo-populistyczna Alternatywa dla Niemiec, która w ostatnich badaniach opinii publicznej uzyskuje od 40 do 43 proc. poparcia. Ugrupowanie stoi tym samym przed realną szansą na zdobycie władzy na poziomie kraju związkowego, co byłoby wydarzeniem bez precedensu.

Niemiecka prasa określa nadchodzące głosowanie jako „potencjalnie historyczne” oraz jako „wybory ostatniej szansy dla kanclerza Friedricha Merza”. W rozmowach z PAP lokalni obserwatorzy i politycy wskazują, że kwestia stosunku do AfD całkowicie zdominowała kampanię wyborczą, spychając na margines debaty o sprawach lokalnych.

Strategia „głosowania strategicznego”

Przeciwnicy AfD pokładają nadzieje w kampanii na rzecz tak zwanego „głosowania strategicznego”. Mechanizm ten polega na oddawaniu głosów na mniejsze ugrupowania, takie jak SPD czy Zieloni, które obecnie balansują na granicy progu wyborczego. Celem tej operacji jest wprowadzenie tych partii do parlamentu landowego, co miałoby zwiększyć liczbę mandatów dla ugrupowań przeciwnych AfD i utrudnić partii stworzenie rządu.

Mobilizacja przeciwko AfD w Magdeburgu przybrała szeroką formę, angażując związki zawodowe, organizacje pozarządowe oraz kościoły. Pod koniec sierpnia w mieście przeprowadzono „strajk migrantów”, podczas którego na kilka godzin zamknięto ponad sto lokali, w tym zakładów fryzjerskich, sklepów i restauracji, prowadzonych przez osoby o takim pochodzeniu. Była to bezpośrednia odpowiedź na postulaty części polityków AfD dotyczące przeprowadzenia masowych deportacji w stylu amerykańskim.

Społeczny niepokój i nastroje w regionie

W sobotę, dzień przed wyborami, w stolicy landu zaplanowano masową manifestację pod nazwą „Festiwal Demokracji”. Jednym z organizatorów wydarzenia jest Pascal Begrich z organizacji Miteinander, zajmującej się przeciwdziałaniem ekstremizmowi. Begrich ocenia, że kampania jest przesycona apokaliptyczną retoryką o upadku Niemiec i rozpadzie projektu europejskiego, co tworzy sztuczne wrażenie, że kraj znajduje się nad przepaścią.

Profesor socjologii na Uniwersytecie Nauk Stosowanych Magdeburg-Stendal, Rahim Hajji, wskazuje na istotne przyczyny sukcesu AfD w regionie. Jego zdaniem na wschodzie Niemiec występuje wyższa podatność na teorie spiskowe oraz głęboka nieufność wobec instytucji państwowych, podsycana przez odmienne postawy wobec polityki klimatycznej, migracyjnej oraz wojny na Ukrainie.

W rozmowach z mieszkańcami regularnie powraca doświadczenie transformacji po 1990 roku oraz przekonanie, że zasady funkcjonowania państwa zostały ustalone przez ludzi z zewnątrz, co pogłębia poczucie wyobcowania.

Hajji podkreśla, że choć wielu wyborców AfD odczuwa realną niepewność ekonomiczną, partii tej nie można postrzegać wyłącznie jako głosu sprzeciwu gospodarczego. Ugrupowanie cieszy się silnym poparciem wśród robotników oraz osób ze średnim wykształceniem, wykraczając poza tradycyjne podziały wyborcze.

Wpływ polityki federalnej na wybory lokalne

Kampania wyborcza jest silnie powiązana z niezadowoleniem z obecnego rządu CDU/SPD w Berlinie, co lokalni politycy określają nieoficjalnie jako „wiatr w oczy”. Powszechna frustracja związana z polityką zdrowotną, emerytalną czy gospodarczą przenosi się na poziom landowy.

Kandydat CDU, kanclerz Friedrich Merz, zaangażował się w ostatnią fazę kampanii, jednak forma jego aktywności wzbudza kontrowersje. Według ocen tygodnika „Der Spiegel”, Merz prowadzi działania w „trybie incognito”, unikając spotkań z mieszkańcami i wieców, przez co w oczach wielu lokalnych polityków CDU stał się obecnie raczej obciążeniem niż wsparciem.

Na plakatach wyborczych AfD dominują hasła dotyczące ratowania kraju oraz swobody wypowiedzi, a także postulaty odbudowy gazociągu Nord Stream. Z drugiej strony politycznego sporu afisze wyborcze wprost zarzucają AfD nazizm, co potęguje napiętą atmosferę w regionie.