Analiza skutków finansowych odpisu podatkowego
Sejmowa komisja do spraw petycji zwróciła się 13 maja 2026 r. do premiera Donalda Tuska z wnioskiem o ocenę wprowadzenia dwuprocentowego odpisu podatkowego na rzecz związków wyznaniowych. Parlamentarzyści dążyli do poznania skutków budżetowych tego rozwiązania oraz efektów prac Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego, powołanego w styczniu 2024 r. W odpowiedzi z 15 lipca 2026 r. resort obrony narodowej wskazał na istotne ryzyka.
Według wyliczeń, planowany odpis generowałby wydatki przewyższające obecne koszty utrzymania Funduszu Kościelnego, na który w 2026 r. przeznaczono 272,56 mln zł. Symulacje oparte na wpływach z PIT sugerują, że przy 50-procentowym udziale podatników budżet straciłby ok. 2 mld zł, a przy 25-procentowym – ok. 1 mld zł.
Stanowisko Kościołów i perspektywa ekspercka
Paweł Bejda poinformował Sejm, że żadna z czterech analizowanych koncepcji zmian nie uzyskała akceptacji ministra finansów. Obecnie trwają konsultacje z przedstawicielami związków wyznaniowych. Z kolei Konferencja Episkopatu Polski zaznacza, że nie otrzymała dotąd konkretnych propozycji rządowych. Ks. Leszek Gęsiak wskazywał wcześniej, że państwo zarządza ok. 60 tys. ha nieruchomości kościelnych, co w opinii KEP uzasadnia istnienie funduszu. Dr hab.
Maksymilian Stanulewicz z UAM w Poznaniu ocenia, że obecny stan niepewności jest wygodny dla obu stron. Naukowiec zauważa, że kwota 272,56 mln zł nie stanowi dużego obciążenia dla budżetu, a system odpisów mógłby być niekorzystny dla mniejszych związków wyznaniowych, które utrzymują kosztowne zabytki. Ekspert wskazuje również, że temat likwidacji funduszu może być wykorzystywany jako element debaty politycznej w kontekście wyborów.
Historia Funduszu i działania rządu
Fundusz Kościelny powstał w 1950 r. jako rekompensata za przejęte przez państwo nieruchomości ziemskie. Obecnie 95 proc. środków przeznaczanych jest na składki ubezpieczeniowe duchownych. Kontrola NIK wykazała, że w latach 2021-2023 wydatki te wyniosły ponad 618 mln zł i wykazują tendencję wzrostową. We wrześniu 2025 r. premier powołał Rządową Komisję Konkordatową, która ma prowadzić negocjacje w sprawie reformy finansowania.