Rekordowy poziom gotówki w polskich domach

Polskie gospodarstwa domowe posiadały na koniec pierwszego kwartału 2026 roku gotówkę o wartości 456,4 mld zł, co stanowiło dokładnie 456 mld 369 mln zł. Narodowy Bank Polski w raporcie na temat rachunków narodowych podkreśla, że wartość ta wpisuje się w długoterminowy trend wzrostowy. Łączna suma gotówki w rękach wszystkich krajowych podmiotów, w tym przedsiębiorstw oraz instytucji rządowych i samorządowych, osiągnęła na koniec marca 2026 roku poziom 484,3 mld zł.

Zdecydowanie największym posiadaczem fizycznego pieniądza w Polsce są gospodarstwa domowe. Według danych za koniec 2025 roku odpowiadały one za 94 proc. gotówki będącej w obiegu krajowym. Pozostała część rozkładała się między sektor finansowy (4 proc.), przedsiębiorstwa niefinansowe (2 proc.) oraz administrację publiczną (0,1 proc.).

Taka statystyka nie powinna dziwić, ponieważ przedsiębiorstwa mają ograniczenia w zakresie przeprowadzania transakcji fizyczną gotówką, na przykład limit 15 tys. zł w transakcjach B2B.

Polska na tle Unii Europejskiej

Pod względem zamiłowania do gotówki Polska plasuje się w ścisłej czołówce Unii Europejskiej. Wyższy udział gospodarstw domowych w posiadaniu fizycznego pieniądza odnotowują jedynie Niemcy, podczas gdy średnia dla całej Wspólnoty wynosi około 65 proc. Na koniec 2025 roku przeciętny Polak dysponował gotówką o wartości 2880 euro, co znacznie przewyższa unijną średnią wynoszącą 1901 euro, choć wynik ten wciąż pozostaje niższy od poziomu 6175 euro odnotowanego w Niemczech.

Szczególnie istotny pozostaje udział gotówki w aktywach finansowych gospodarstw domowych. Pod koniec 2025 roku wskaźnik ten wynosił w Polsce 11,3 proc., przy średniej unijnej na poziomie 3,2 proc. Polska jest jedynym krajem członkowskim UE, w którym gotówka stanowi ponad jedną dziesiątą całkowitego majątku finansowego gospodarstw domowych.

Narodowy Bank Polski zauważa, że Polacy cenią gotówkę pomimo bardzo dobrze rozwiniętego na tle europejskim systemu płatności elektronicznych. W raporcie stwierdzono: „Oznacza to, że pomimo bardzo dobrze rozwiniętego na tle innych państw europejskich systemu elektronicznych płatności, Polacy wciąż cenią sobie gotówkę”.

Pod względem wartości gotówki w relacji do PKB Polska zajmuje trzecie miejsce w UE z udziałem 11,5 proc., ustępując jedynie Słowenii (11,7 proc.) oraz Niemcom (11,6 proc.). Dla porównania średnia unijna wynosi 4,7 proc. PKB, przy czym najmniej gotówki w tej relacji posiadają Szwedzi (0,7 proc.) oraz Grecy i mieszkańcy Cypru (po 0,1 proc.).

Struktura oszczędności i rola aktywów

Według danych Polskiego Funduszu Rozwoju, na koniec pierwszego kwartału 2026 roku wartość aktywów finansowych ogółem polskich gospodarstw domowych wyniosła 4 bln 102 mld 156 mln zł, co stanowi najwyższą kwotę w historii gromadzenia danych. Wartość ta wzrosła o 15,3 proc. w ujęciu rocznym oraz o 4,3 proc. w ujęciu kwartalnym.

Struktura oszczędności Polaków niezmiennie opiera się na rachunkach bankowych oraz gotówce. Depozyty bieżące stanowią 26,3 proc. udziału w aktywach, gotówka 11,1 proc., a uprawnienia emerytalne 10,6 proc. Łącznie te trzy pozycje odpowiadają za 48,1 proc. aktywów finansowych gospodarstw domowych.

Z danych PFR wynika, że udział gotówki w aktywach gospodarstw domowych malał w ostatnich trzech latach, po osiągnięciu najwyższych wyników w latach 2021-2022, kiedy to sięgnął 13 proc. ze względu na wpływ pandemii oraz ataku Rosji na Ukrainę.

Udział akcji w aktywach finansowych gospodarstw domowych pozostaje niski i na koniec pierwszego kwartału 2026 roku wynosił zaledwie 2,93 proc. W ujęciu rocznym wartość tej pozycji zwiększyła się o 9,4 proc., a w ujęciu kwartalnym o 2,0 proc.

Minister finansów Andrzej Domański podkreślił potrzebę zmiany tej struktury ze względu na interesy gospodarki oraz samych obywateli. Mówił on: „Mamy w Polsce niekorzystną strukturę oszczędności z punktu widzenia potrzeb gospodarki i gospodarów domowych, mamy niską kapitalizację giełdy i niski odsetek instrumentów udziałowych w oszczędnościach, za to duży udział w gotówce, co powoduje, że w niektórych okresach oszczędności Polaków traciły realnie na wartości”. Rząd planuje stymulować rynek kapitałowy między innymi poprzez projekt Osobistych Kont Inwestycyjnych.

Gospodarstwa domowe najchętniej trzymają oszczędności na kontach, gdzie zgromadzili 1 bln 80 mld 276 mln zł i w gotówce.