Nowa strategia wyborcza Donalda Tuska. Ukraińskie media piszą o planie ratunkowym przed PiS-em

Strategia Donalda Tuska, czyli wspólna lista wyborcza partii koalicyjnych, odbierana jest jako próba stworzenia planu ratunkowego przed PiS-em. Realizacja tej koncepcji może być trudna, ponieważ interesy poszczególnych ugrupowań tworzących obecny obóz rządzący nie są już takie same jak przed wyborami w 2023 roku. Podczas spotkania liderów partii koalicyjnych 10 sierpnia Donald Tusk miał przekonywać partnerów do wspólnego startu w wyborach parlamentarnych w 2027 roku.

Taki ruch miałby ograniczyć ryzyko utraty mandatów przez mniejsze ugrupowania, które mogą mieć problemy z przekroczeniem progu wyborczego. Zdaniem dziennikarzy Europejskiej Prawdy, przyszłoroczne wybory parlamentarne będą kluczowym momentem, decydującym o kształcie polityki Polski wobec Ukrainy. Portal twierdzi, że zwycięstwo formacji prawicowych, skupionych wokół prezydenta Karola Nawrockiego, mogłoby stanowić dalsze zaostrzenie relacji z Ukrainą. To istotne również ze względu na sposób podziału mandatów w Polsce.

W wyborach do Sejmu stosowana jest metoda d’Hondta, która premiuje większe komitety. Wspólny start ugrupowań obecnego obozu rządzącego mógłby więc zwiększyć ich zdolność do zdobycia mandatów, nawet jeśli łączny wynik wyborczy nie zmieniłby się znacząco. Tusk w ten sposób odpowiada na podobny pomysł wysuwany przez Jarosława Kaczyńskiego. Lider PiS również mówił o potrzebie stworzenia wspólnej listy prawicowych ugrupowań, która mogłaby walczyć o pierwsze miejsce w wyborach.

To właśnie pierwsze miejsce może mieć duże znaczenie. W systemie opartym na metodzie d’Hondta większe ugrupowanie może uzyskać więcej mandatów niż wynikałoby to z samego procentowego wyniku. Ewentualne zjednoczenie obu obozów może w istotny sposób wpłynąć na to, kto będzie w stanie stworzyć rząd po wyborach. Plan Tuska ma jednak poważne ograniczenia. Mało prawdopodobny jest bowiem powrót do szerokiego porozumienia wszystkich ugrupowań, które poparły utworzenie rządu po wyborach w 2023 roku.

Dotyczy to przede wszystkim Partii Razem, która pozostaje poza rządzącą koalicją i może zdecydować się na samodzielny start. Niepewna jest również przyszłość Polski 2050 ze względu na napięcia między Donaldem Tuskiem a liderką tego ugrupowania Katarzyną Pełczyńską-Nałęcz oraz na bardzo niskie obecnie notowania Polski 2050. Ugrupowanie miałoby otrzymywać od 0,5 do 1,5 proc. poparcia.

W praktyce rozmowy o wspólnej liście miałyby więc dotyczyć przede wszystkim Platformy Obywatelskiej i jej koalicyjantów z PSL oraz Lewicy. PSL, którego liderem jest wicepremier i minister obrony narodowej, może być zainteresowane wspólnym startem, ponieważ jego samodzielne notowania nie pozwalają spać spokojnie przed wyborami. Dla ludowców sojusz z większym ugrupowaniem byłby więc sposobem na ograniczenie ryzyka wyborczej porażki.

Kosiniak-Kamysz mógłby w przyszłości zostać następcą Tuska na stanowisku premiera i stanąć na czele wspólnej listy wyborczej. Lider PSL jest postrzegany jako jeden z bardziej prawicowych polityków obecnego obozu rządzącego, więc jego kandydatura mogłaby pomóc w dotarciu do umiarkowanego elektoratu prawicowego, w tym do części byłych wyborców PiS. Ewentualne postawienie na Kosiniaka-Kamysza jako twarz szerokiego bloku miałoby jednak swoją cenę. Mogłoby utrudnić jednoczesne stworzenie wspólnej listy z Lewicą.

To właśnie Lewica jest obecnie jednym z silniejszych partnerów obecnego rządu - jej poparcie oscyluje wokół 7-7,5 proc., co daje jej realną szansę na samodzielne wejście do Sejmu. W takiej sytuacji partia może nie być zainteresowana oddaniem części swojej politycznej tożsamości na rzecz szerokiego bloku zdominowanego przez KO i PSL. Co więcej, podobny problem dotyczy różnic programowych. Wspólna lista ugrupowań o bardzo różnym profilu może mobilizować część wyborców, ale jednocześnie zniechęcać innych.

Plan Tuska trzeba analizować w kontekście działań jego politycznych przeciwników. Prawicowa opozycja również rozważa stworzenie wspólnego bloku. Tu jednak także pojawiają się poważne przeszkody. Prawica może mieć problem ze zdobyciem parlamentarnej większości bez udziału Konfederacji Korony Polskiej Grzegorza Brauna. Taki sojusz byłby jednak trudny do zaakceptowania dla części PiS i środowiska Mateusza Morawieckiego ze względu na konsekwencje polityczne i międzynarodowe.

Dodatkową przeszkodą są relacje pomiędzy samymi ugrupowaniami. Rozłam w PiS i wzajemne oskarżenia mogą utrudniać współpracę między partią Jarosława Kaczyńskiego a nowym ugrupowaniem związanym z Mateuszem Morawieckim. Z kolei część wyborców Konfederacji jest zdecydowanie niechętna zarówno PiS, jak i środowisku Morawieckiego. Czynnikiem, który może sprzyjać zjednoczeniu prawicy, jest prezydent Karol Nawrocki.

W przypadku zwycięstwa prawicowych ugrupowań w wyborach parlamentarnych prezydent mógłby uzyskać znaczący wpływ na kształt przyszłego rządu. Nawrockiemu szczególnie zależy na porozumieniu między prawicowymi partiami, co jednak oznaczałoby konieczność pogodzenia środowisk, które obecnie pozostają ze sobą w konflikcie. Na ten moment scenariusz wręcz niemożliwy. Tymczasem najnowszy sondaż partyjny pokazuje, że obecna koalicja rządząca straciłaby władzę.

Według badania Ogólnopolskiej Grupy Badawczej, na prowadzeniu jest Koalicja Obywatelska, która może liczyć na 33,5 proc. poparcia. To oznacza spadek aż o 5,4 pkt proc. Drugie w sondażu PiS ma 22,3 proc. poparcia. To spadek o 4,7 pkt proc. Konfederacja może liczyć na 15,8 proc. poparcia. To wzrost o 4,1 pkt proc. Konfederacja Korony Polskiej notuje 10,5 proc. To wzrost o 1,2 pkt proc. W Sejmie znalazłaby się także Nowa Lewica z poparciem na poziomie 5,99 proc. oraz Rozwój Plus.

Gdyby były premier Mateusz Morawiecki założył partię i wystartował samodzielnie w wyborach, miałby szansę zdobyć 5,49 proc. poparcia. Pod progiem wyborczym znalazłyby się partia Razem, PSL i Polska 2050. Nie oznacza to jednak, że wynik wyborów jest przesądzony, bowiem zarówno obóz rządzący, jak i prawicowa opozycja mają problemy ze stworzeniem spójnych, szerokich bloków wyborczych.