Nowe zasady i uproszczenie dokumentacji

Od soboty, 24 października 2026 roku, wchodzą w życie ważne zmiany dotyczące dokumentowania prawa do świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nowe rozporządzenie w sprawie zasiłków ma na celu uproszczenie dotychczasowych formalności oraz dostosowanie przepisów do znowelizowanej ustawy zasiłkowej. Nowe przepisy zastąpią dotychczasowe regulacje, które obowiązywały od grudnia 2015 roku.

Zmiany obejmują przede wszystkim wzory wniosków, zaświadczenia oraz inne dokumenty niezbędne do przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego. Publikacja zweryfikowanych druków na oficjalnych podstronach internetowych Zakładu nastąpi w dniu wejścia w życie przepisów, natomiast na platformie eZUS pojawią się one w połowie listopada. Do czasu aktualizacji systemów elektronicznych wnioskodawcy mogą korzystać zarówno z dotychczasowych formularzy, jak i nowych wzorów publikowanych na oficjalnej stronie internetowej Zakładu.

Mniej formalności przy zasiłku opiekuńczym

Najbardziej widoczne zmiany dotkną osób ubiegających się o zasiłek opiekuńczy. Formularze Z-15a i Z-15b zostaną zastąpione jednym wnioskiem Z-15.

Dodatkowo w nowym dokumencie zniesiono konieczność odpowiadania na szczegółowe pytania dotyczące zatrudnienia drugiego rodzica oraz systemu pracy zmianowej. Wnioskodawca będzie musiał jedynie złożyć oświadczenie, że w okresie, na który ubiega się o świadczenie, nie ma innego domownika mogącego zapewnić opiekę.

Zmiany we wnioskach o zasiłek macierzyński

Uproszczenia wprowadzono również w obszarze zasiłków macierzyńskich. Trzy dotychczasowe formularze ZAM, ZUR oraz ZAO zostały połączone w jeden uniwersalny wniosek ZAM. Za jego pomocą ubezpieczeni będą mogli ubiegać się o świadczenia należne z tytułu przerwy w aktywności zawodowej, w tym urlopu ojcowskiego czy rodzicielskiego, poprzez wypełnienie odpowiedniej części formularza.

Istotną nowością jest również zmiana sposobu dokumentowania narodzin dziecka. W sytuacji, gdy zasiłek macierzyński wypłaca bezpośrednio ZUS, rodzic nie musi już dołączać do wniosku skróconego odpisu aktu urodzenia. Instytucja pobierze te dane samodzielnie na podstawie informacji podanych we wniosku, takich jak imię, nazwisko, data i miejsce urodzenia dziecka oraz dane wnioskującego rodzica. W przypadku gdy świadczenie wypłaca płatnik składek, czyli na przykład pracodawca, skrócony odpis aktu urodzenia nadal pozostaje dokumentem obowiązkowym.

Przedsiębiorcy zwolnieni z dostarczania zaświadczeń

Nowe przepisy znoszą obowiązek dostarczania zaświadczenia płatnika składek Z-3b przez wybrane grupy ubezpieczonych. Dotyczy to osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, osób z nimi współpracujących, osób duchownych opłacających składki na własne ubezpieczenia oraz marynarzy.

Dotychczas ten dokument był wymagany do ustalenia prawa do świadczeń. Od soboty ZUS rozpatrzy sprawy tych osób wyłącznie na podstawie wniosku o zasiłek oraz pozostałych wymaganych dokumentów.

Zmiany w pozostałych dokumentach i dodatkowe informacje

Nowelizacja przepisów pociągnęła za sobą również dostosowanie wzorów innych formularzy urzędowych. Zmiany dotknęły dokumentów oznaczonych symbolami ZNp-7, Z-10, ZAS-53, Z-3 oraz Z-3a, których struktura została dopasowana do nowych zasad ustalania prawa do zasiłków.

Znacznemu uproszczeniu uległy również procedury dotyczące żołnierzy zwolnionych z czynnej służby wojskowej, którzy ubiegają się o zasiłek chorobowy. Aby uzyskać świadczenie, muszą oni złożyć jedynie oświadczenie na formularzu Z-10 oraz dokument potwierdzający zwolnienie z czynnej służby.

Według informacji przekazanych przez ministerstwo rodziny, pracy i polityki społecznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłacanie zasiłków opiekuńczych dla małżeństw jednopłciowych już we wrześniu.