MEN zmienia zasady karania nauczycieli: nowe kary, mediacje i szybsze procedury

Ministerstwo Edukacji Narodowej chce zmienić obecny system karania nauczycieli, aby umożliwić lepsze różnicowanie sankcji w zależności od wagi wykroczenia. Projekt zakłada rozdzielenie upomnienia od nagany, które obecnie funkcjonują jako jedna kategoria. Oprócz nich w katalogu mają pozostać zwolnienie z pracy, zwolnienie połączone z zakazem wykonywania zawodu oraz wydalenie z zawodu nauczyciela.

Istotną zmianą jest również odejście od sztywnego, trzyletniego zakazu pracy w zawodzie. Nowe przepisy dają komisjom dyscyplinarnym możliwość orzekania zakazu na czas od sześciu miesięcy do trzech lat. Zmienione zostaną także zasady zatarcia kar: dla upomnienia okres ten wyniesie rok, dla nagany i zwolnienia z pracy trzy lata, a dla zwolnienia z zakazem pracy pięć lat od uprawomocnienia się orzeczenia.

Mediacja w sytuacjach konfliktowych

Projekt wprowadza instytucję dobrowolnej mediacji w sprawach o mniej poważnym charakterze. Dyrektor szkoły lub organ prowadzący będzie mógł skierować strony do mediacji, jeśli pozwoli to na rozwiązanie konfliktu lub odbudowanie relacji, przy czym czas trwania mediacji ograniczono do 30 dni. Mediacja będzie wykluczona w sprawach, w których czyn wykazuje znamiona przestępstwa.

Udane zakończenie mediacji i zawarcie ugody może stanowić podstawę do umorzenia postępowania wyjaśniającego. W przypadkach, gdy pokrzywdzonym jest dziecko, w mediacjach obok ucznia brać udział będą również jego opiekunowie prawni.

Przyspieszenie postępowań dyscyplinarnych

Resort edukacji argumentuje konieczność reformy przewlekłością obecnych postępowań. Projekt przewiduje 250 zawieszonych nauczycieli w systemie, a procesy w drugiej instancji trwały w 2025 roku średnio 13 miesięcy, podczas gdy oczekiwanie na rozprawę zajmowało niekiedy nawet dwa lata. Nowe przepisy nakładają na rzecznika dyscyplinarnego obowiązek wszczęcia postępowania wyjaśniającego w ciągu 7 dni od otrzymania polecenia.

Projekt wyznacza także maksymalne ramy czasowe na przeprowadzenie rozpraw: dwa miesiące w pierwszej instancji oraz pięć miesięcy w drugiej instancji. Dodatkowo, w sprawach dotyczących naruszenia praw dziecka, dyrektorzy będą mieli 14 dni na zawiadomienie rzecznika dyscyplinarnego o podejrzeniu wystąpienia czynu. ## Wymogi dla rzeczników i kwestie finansowe

Resort edukacji planuje podnieść standardy prowadzenia spraw poprzez wprowadzenie wymogu, że rzecznicy dyscyplinarni będą musieli posiadać wyższe wykształcenie prawnicze. Obecne osoby niespełniające tego wymogu będą mogły pełnić funkcję do końca swojej kadencji. Projekt zakłada również ujednolicenie wynagrodzeń dla członków składów orzekających, które obecnie otrzymują jedynie przewodniczący.

Nowe regulacje porządkują kwestię finansową nauczycieli zawieszonych w pełnieniu obowiązków. W przypadku uniewinnienia albo umorzenia postępowania z powodu braku dowodów winy, przepisy doprecyzowują, że zwrot wynagrodzenia obejmie nie tylko wstrzymaną część zasadniczą, ale również dodatki oraz wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe. Kandydaci do pracy w szkole będą natomiast zobowiązani do składania oświadczenia o niekaralności dyscyplinarnej i braku toczących się postępowań, pod rygorem odpowiedzialności karnej.