Karol Nawrocki: Nie ma innego mechanizmu zostania sędzią

Prezydent Karol Nawrocki wręczył w poniedziałek w Pałacu Prezydenckim kilkadziesiąt nominacji na sędziów sądów rejonowych, okręgowych oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, a także dla asesorów sądowych. Sędziów i asesorów w Polsce mianuje prezydent na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.

Podczas uroczystości prezydent podkreślił, że po 1989 roku tysiące sędziów składało przysięgę w obecności głowy państwa. Zaznaczył, że jedyną drogą zostania sędzią jest złożenie przysięgi wobec prezydenta. Karol Nawrocki zaznaczył przed kamerami, że nominowana grupa oficjalnie stała się sędziami Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ decyzję podjął prezydent wybrany w wyborach powszechnych przez cały naród.

Spór o Trybunał Konstytucyjny i Komisję Wenecką

Wypowiedzi prezydenta stanowiły bezpośrednie nawiązanie do trwającego sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego oraz organu doradczego Rady Europy, jakim jest Komisja Wenecka. Dokument ten przygotowano z inicjatywy Komitetu Monitorującego PACE, a jego oficjalne ogłoszenie nastąpiło po obradach plenarnych i zatwierdzeniu przez gremium międzynarodowe w październiku.

Komisja rekomendowała, aby w przypadku, gdy prezydent odmawia odebrania ślubowania lub je opóźnia, dopuścić możliwość dopełnienia aktu bez fizycznego udziału głowy państwa, pod warunkiem zachowania formalnych wymogów i przekazania dokumentacji. Nawrocki skrytykował te zalecenia oraz zagraniczne oceny polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Maciej Berek złożył w środę 14 października w Sejmie ślubowanie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z formułą, że robi to wobec prezydenta, czyniąc to w obecności m.in. Włodzimierza Czarzastego i Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, jednak prezes TK nie dopuścił go do orzekania, a Kancelaria Prezydenta wskazywała na wątpliwości formalne.

Reakcja strony rządowej na słowa prezydenta

Wypowiedzi prezydenta spotkały się z natychmiastową krytyką ze strony przedstawicieli rządu, którzy zarzucili mu manipulację pojęciami ustrojowymi. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek stwierdził, że prezydent podczas wręczania nominacji próbował ponownie napisać konstytucję i celowo zrównał akt powołania sędziego sądu powszechnego ze ślubowaniem w Trybunale Konstytucyjnym.

Wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur wskazał, że prezydent powołuje sędziów sądów powszechnych, natomiast od sędziów Trybunału Konstytucyjnego jedynie odbiera ślubowanie, ponieważ wybiera ich Sejm, co stanowi zasadniczą różnicę.

Dariusz Mazur ocenił, że prezydentowi pomyliły się epoki i wydaje mu się, że jest „Królem Słońce”, zaznaczając, iż jako organ władzy wykonawczej ma obowiązek przestrzegać procedur. Wiceminister wytknął prezydentowi również zaniechania w innych obszarach, takich jak powoływanie ambasadorów czy profesorów.

Sędzia Krajowej Rady Sądownictwa Bartłomiej Starosta wyjaśnił, że w przypadku sędziów Trybunału ślubowanie wobec prezydenta jest aktem ceremonialnym, gdyż decyzję o ich powołaniu podejmuje samodzielnie Sejm. Podkreślił, że powołanie asesorów było natomiast czynnością urzędową, którą prezydent opóźniał, co prowadziło do strat dla obywateli oczekujących na wyroki.

Asesorzy bez prawa do orzekania

W maju głowa państwa wręczyła nominacje sędziowskie dla części asesorów, którzy kończyli 10. rocznik aplikacji sędziowskiej, stosując procedurę podziału grupy na mniejsze tury.

Pod koniec września 57 asesorów sądowych nadal czekało na nominację sędziowską, w związku z czym części z nich wygasło ustawowo ograniczone do czterech lat prawo do wykonywania obowiązków sędziego i wydawania orzeczeń.