Teleskop Nancy Grace Roman rozpoczął misję: NASA bada ciemną energię i szuka planet

Nowy teleskop kosmiczny NASA – Nancy Grace Roman Space Telescope – został wyniesiony w przestrzeń kosmiczną w niedzielę 30 sierpnia 2026 roku. Start rakiety Falcon Heavy firmy SpaceX z kompleksu 39A w Centrum Kosmicznym im. Johna F. Kennedy’ego na Florydzie odbył się o godzinie 13:26 czasu środkowoeuropejskiego. Mimo wcześniejszych obaw meteorologicznych o warunki pogodowe, start przebiegł bez przeszkód przy błękitnym niebie.

Urządzenie kieruje się obecnie w stronę punktu libracyjnego L2, oddalonego o około 1,6 mln kilometrów od Ziemi. Misja podstawowa potrwa pięć lat, jednak dzięki zapasom paliwa NASA zakłada możliwość jej przedłużenia o kolejne pięć lat pracy. Jak donosi Agencja Reutera, misja została zrealizowana aż dziewięć miesięcy przed pierwotnie planowanym terminem.

Przełom w badaniach kosmosu

Teleskop Nancy Grace Roman wyposażono w główne zwierciadło o średnicy 2,4 metra, czyli identycznej jak w przypadku Teleskopu Hubble’a, jednak dzięki nowoczesnym technologiom waży ono cztery razy mniej. Instrument ten ma pełnić rolę szerokokątnego obserwatorium, które pozwoli otworzyć drzwi do Wszechświata na oścież. Naukowcy podkreślają, że nowy teleskop jest w stanie przeszukiwać niebo znacznie szybciej od swoich poprzedników, co pozwoli w miesiąc skatalogować dane, na których zgromadzenie Hubble potrzebowałby około stu lat.

Misja koncentruje się na dwóch głównych celach: badaniu ciemnej materii i energii oraz poszukiwaniu egzoplanet. Ciemna energia odpowiada za przyspieszające rozszerzanie się Wszechświata, a teleskop ma stworzyć najbardziej szczegółową trójwymiarową mapę kosmosu obejmującą ponad 2 mld galaktyk. Projekt wspierają międzynarodowi partnerzy, w tym Europejska Agencja Kosmiczna, japońska JAXA, francuska CNES oraz niemiecki Instytut Maxa Plancka ds. Astronomii.

Łowca planet pozasłonecznych

NASA spodziewa się, że teleskop doprowadzi do odkrycia nawet 100 tys. nowych planet pozasłonecznych. Dla porównania, obecnie potwierdzonych jest około 6,3 tys. takich obiektów. Obserwatorium będzie monitorować centralną część Drogi Mlecznej, wykorzystując głównie dwie metody: tranzyty planet przed tarczami gwiazd oraz mikrosoczewkowanie grawitacyjne.

Metoda tranzytów, polegająca na analizie spadku jasności gwiazd, pozwoli na masowe wykrywanie dużych, gorących planet. Z kolei technika mikrosoczewkowania, w ramach której naukowcy spodziewają się odkryć około 1000 obiektów, okaże się skuteczniejsza w poszukiwaniu planet o rozmiarach Ziemi lub Marsa znajdujących się na dalszych orbitach. Dzięki zaawansowanemu koronografowi, instrument będzie mógł również bezpośrednio obrazować planety krążące wokół gwiazd, tłumiąc światło gwiazd macierzystych znacznie skuteczniej niż dotychczasowe rozwiązania.

Tło polityczne projektu

Projekt teleskopu wielokrotnie znajdował się w trudnej sytuacji finansowej. Administracja prezydenta Donalda Trumpa, zarówno w czasie pierwszej, jak i drugiej kadencji, podejmowała próby ograniczenia lub całkowitego wstrzymania finansowania tej misji. Ostatecznie środki na realizację programu zostały utrzymane decyzją Kongresu USA.