Donald Trump krytykuje Komitet Noblowski i grozi Norwegii po werdykcie

Podczas piątkowego wiecu wyborczego w Syracuse w stanie Nowy Jork, prezydent USA Donald Trump zaatakował decyzję Komitetu Noblowskiego w Oslo. Laureatką Pokojowej Nagrody Nobla została 85-letnia południowoafrykańska prawniczka Navanethem „Navi” Pillay, co spotkało się z gwałtowną reakcją amerykańskiego przywódcy. Trump nazwał skład komitetu „garstką radykalnych ideologów” oraz „wrogami cywilizacji”, twierdząc, że przyznanie nagrody komukolwiek innemu niż on sam jest „występkiem” i „haniebną decyzją”.

Prezydent USA stwierdził, że wybór ten pozostawia „niezatarte piętno” na Norwegii i zapowiedział, że jego kraj nie zapomni tego rozstrzygnięcia, ostrzegając: „Nie zapomnimy, Norwegio”. Norweski minister spraw zagranicznych, Espen Barth Eide przypomniał jednak, że decyzja Komitetu Noblowskiego jest niezależna, władze Norwegii nie mają na nią wpływu, a Pillay jest bardzo godną zwyciężczynią. Trump podkreślał, że osobiście powinien otrzymać Nagrody Nobla za zakończone konflikty zbrojne, wspominając o planach uregulowania sytuacji w Ukrainie i Iranie.

Sylwetka laureatki i kontekst polityczny

Navi Pillay to ceniona prawniczka, która w przeszłości przeciwstawiała się apartheidowi w RPA, broniąc między innymi Nelsona Mandeli. W swojej karierze pełniła funkcję sędzi Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy oraz MTK w Hadze, a także Wysokiej Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka, a w 2013 roku zainicjowała kampanię „Wolni i równi”. Pillay kierowała również komisją śledczą ONZ, która oskarżyła Izrael o ludobójstwo w Strefie Gazy, a także jest sędzią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie ludobójstwa w Mjanmie.

Prezydent Trump przyznał w mediach społecznościowych, że nigdy wcześniej nie słyszał o tegorocznej laureatce, dodając, iż jedyne, co o niej wiadomo, to fakt, że „ewidentnie nienawidzi Izraela”. W podobnym tonie zareagował rząd Izraela, oceniając w oświadczeniu kancelarii premiera Binjamina Netanjahu, że komitet „utracił swój moralny kompas”. Izraelskie MSZ wcześniej porównywało decyzję do działań Josepha Goebbelsa, uznając ją za legitymizację uprzedzeń.

Biuro premiera Izraela Benjamina Netanjahu opublikowało w mediach społecznościowych ostre oświadczenie, zarzucając laureatce wieloletnią działalność wymierzoną w państwo żydowskie oraz nazwanie jej „bigotką, która zbudowała swoją karierę na wymyślaniu i rozpowszechnianiu oszczerstw krwi”. W oświadczeniu powiązano także działania prokuratora Międzynarodowego Trybunału Karnego Karima Khana z ustaleniami Pillay, sugerując, że prokurator wykorzystał te materiały, aby odwrócić uwagę od stawianych mu zarzutów o gwałt i molestowanie seksualne.

Trump nawiązał także do ubiegłorocznej nagrody dla wenezuelskiej opozycjonistki Marii Coriny Machado, przypominając, że przekazała ona mu swój medal. Prezydent wykorzystał ten wątek do uzasadnienia przejęcia kontroli nad wenezuelskimi złożami ropy naftowej, argumentując, że „do zwycięzcy należą łupy”.

Sankcje wobec Międzynarodowego Trybunału Karnego

Krótko po ogłoszeniu werdyktu, Departament Stanu USA ogłosił nałożenie sankcji na Międzynarodowy Trybunał Karny. Sekretarz stanu Marco Rubio oświadczył, że Stany Zjednoczone zakazują wszelkich transakcji z tą instytucją i dążą do jej osłabienia oraz ograniczenia zasobów. Według informacji przekazanych przez źródła zaznajomione ze sprawą, nałożenie sankcji było planowane wcześniej, jednak w reakcji na przyznanie nagrody Navi Pillay decyzję tę znacząco przyspieszono.

Navi Pillay w wywiadzie dla magazynu ARD określiła amerykańskie sankcje jako „szokujące”, oceniając jednak, że trybunał pozostaje sukcesem. Prawniczka odniosła się także do krytyki swoich ustaleń dotyczących konfliktu w Gazie, zaznaczając, że komisja pod jej przewodnictwem opierała się na zweryfikowanych faktach i zeznaniach świadków. W odpowiedzi na zarzuty o brak obiektywizmu, Pillay wezwała rząd Izraela do przedstawienia dowodów potwierdzających stronniczość śledczych.