Białoruś uwalnia 25 więźniów politycznych, USA znoszą sankcje wobec dwóch firm

We wtorek 15 września w Mińsku odbyły się rozmowy przedstawicieli administracji amerykańskiej z władzami Białorusi. Delegacji USA przewodniczył specjalny wysłannik prezydenta Donalda Trumpa ds. Białorusi, John Coale. Ze strony białoruskiej w spotkaniach uczestniczył m.in. prezydent Alaksandr Łukaszenka.

Po zakończeniu negocjacji John Coale ogłosił osiągnięcie „znacznego postępu” w relacjach dwustronnych oraz wypracowanie „umowy przejściowej”. W ramach tego porozumienia, które amerykański dyplomata określił jako gest dobrej woli ze strony Mińska, z białoruskich więzień zwolniono 25 osób. W zamian Stany Zjednoczone zobowiązały się do zniesienia sankcji nałożonych na dwie białoruskie firmy: przedsiębiorstwo Łakokraska oraz koncern Biełlesbumprom.

Uwolnieni więźniowie i przyszłość negocjacji

Centrum Praw Człowieka „Wiasna” poinformowało, że wśród 25 osób, które odzyskały wolność, znajdują się m.in. była szefowa portalu tut.by Ludmiła Czekina, założyciel instytucji kultury Art. Siadziba Pawieł Bieławus, były śledczy Jauhen Juszkiewicz oraz działaczka społeczna Alena Łazarczyk. Według danych „Wiasny”, zwolnieni więźniowie zostali przetransportowani na Litwę.

John Coale podkreślił na platformie X, że działania te stanowią efekt bezpośredniej dyplomacji prezydenta Trumpa. Amerykański wysłannik zaznaczył, że strony zamierzają kontynuować rozmowy, aby w przyszłości dążyć do uwolnienia kolejnych osób w zamian za dalszą normalizację stosunków i ewentualne łagodzenie restrykcji. Amerykanin dodał, że gdy wszystkie sprawy zostaną rozstrzygnięte i osiągnięte zostanie porozumienie, kolejne osoby zostaną zwolnione, a sankcje wobec białoruskich przedsiębiorstw zniesione.

Według danych zgromadzonych przez aktywistów, od marca w ramach ugód z USA władze białoruskie uwolniły już około 700 więźniów, w tym obywateli Polski, takich jak Andrzej Poczobut.

Kontrowersje wokół statusu więźniów politycznych

Podczas spotkania w Mińsku Alaksandr Łukaszenka odniósł się do kwestii więźniów politycznych, nazywając te doniesienia „fake newsami”. Prezydent Białorusi stwierdził, że w białoruskim prawie nie istnieje pojęcie więźnia politycznego, a informacje o represjach są rozpowszechniane przez „uciekinierów”.

Jednocześnie, mimo trwających rozmów o uwalnianiu osób represjonowanych, Centrum Praw Człowieka „Wiasna” poinformowało o wyroku skazującym dla opozycjonisty Siarhieja Wysockiego. Sąd na Białorusi wymierzył mu karę dziewięciu lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze, uznając go za winnego stworzenia „organizacji ekstremistycznej” i dyskredytowania państwa. Wysocki, założyciel Białoruskiej Partii Wolności, został zatrzymany w grudniu 2025 roku w związku ze sprawą Funduszu Białoruskiej Solidarności Sportowej.

Według przekazanych informacji od marca z powodów politycznych na Białorusi zatrzymano 362 osoby.