PSL proponuje reset składu Trybunału Konstytucyjnego przez zmianę Konstytucji

W czwartek 5 listopada wicepremier i prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego Władysław Kosiniak-Kamysz zaprezentował projekt zmiany Konstytucji RP, który ma na celu rozwiązanie narastającego sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Jak podkreślił, celem inicjatywy jest przywrócenie wiarygodności TK, spokoju społecznego oraz pełnej praworządności.

Projekt zakłada przeprowadzenie „nadzwyczajnego odnowienia składu” Trybunału. W ramach proponowanego mechanizmu Zgromadzenie Narodowe miałoby przyjąć uchwałę stwierdzającą trwałą niezdolność instytucji do wykonywania zadań, co skutkowałoby wygaszeniem mandatów wszystkich obecnych sędziów i ich przeniesieniem w stan spoczynku.

Procedura wyboru nowego składu

Nowy skład TK miałby liczyć 15 sędziów wybieranych przez Zgromadzenie Narodowe większością 3/5 głosów. Kandydaci byliby wskazywani przez marszałka Sejmu po uzyskaniu opinii Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz organów samorządów prawniczych.

W procedurze wyboru kandydatów wymagana jest uprzednia zgoda prezydenta RP na proponowany skład. Wybrani sędziowie mieliby zróżnicowane kadencje: pięciu z nich orzekałoby przez trzy lata, pięciu przez sześć, a kolejnych pięciu przez dziewięć lat. Po tym okresie obowiązywałyby standardowe zasady wyłaniania sędziów zapisane w ustawie zasadniczej.

W procedurze wniosek do Zgromadzenia Narodowego o odnowienie składu musiałaby składać Krajowa Rada Sądownictwa.

Apel o porozumienie polityczne

Do wniesienia projektu ustawy o zmianie Konstytucji niezbędne jest zebranie 92 podpisów posłów. Władysław Kosiniak-Kamysz poinformował, że ludowcy dysponują już własnymi głosami i prowadzą rozmowy z przedstawicielami Polski 2050, apelując jednocześnie do pozostałych ugrupowań, w tym Konfederacji i Rozwoju Plus, o wsparcie inicjatywy.

Reakcje wewnątrz koalicji rządzącej są zróżnicowane. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty wyraził sceptycyzm wobec możliwości przeprowadzenia zmian w Konstytucji w obecnej kadencji, wskazując na brak realności zebrania odpowiedniej większości oraz niechęć do prowadzenia dialogu w tej kwestii z PiS.

Minister i koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak przekazał informację o zatrzymaniu przez ABW sześciu osób podejrzanych o udział w zorganizowanej grupie przestępczej działającej przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej.

Kontekst sporu wokół Trybunału

Propozycja PSL pojawia się w cieniu zaostrzonego konfliktu, który eskalował 30 października, gdy grupa sędziów wybranych przez obecny Sejm podjęła próbę przejęcia kierownictwa w TK. Doszło wówczas do wydania zarządzeń o odsunięciu od obowiązków prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego, co wywołało protesty przed siedzibą instytucji.

Prezydent Karol Nawrocki, który przerwał wizytę zagraniczną w reakcji na wydarzenia w Warszawie, publicznie zarzucił stronie rządowej naruszenie porządku konstytucyjnego. Sytuacja pozostaje napięta, a różne środowiska polityczne prezentują odmienne wizje zakończenia impasu, od zmian konstytucyjnych proponowanych przez PSL po inne koncepcje zgłaszane przez pozostałe partie.