ZUS umorzy stare długi sprzed 1999 roku. Są jednak konsekwencje dla emerytur

Od 1 maja 2027 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych z mocy prawa skasuje przeterminowane należności, które wygenerowano przed 1 stycznia 1999 roku. Pakiet abolicyjny obejmie zarówno główne zobowiązania finansowe z tytułu składek, jak i opłaty na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ponadto urząd wymaże wszelkie koszty uboczne, w tym odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnień oraz koszty prowadzonej egzekucji.

Operacja ta zostanie przeprowadzona automatycznie przez ZUS, co oznacza, że dłużnicy nie muszą składać żadnych wniosków w tej sprawie. Po 1 maja 2027 roku urząd roześle do wszystkich osób objętych przepisami pisemne potwierdzenia umorzenia długu, korzystając z profilu na portalu eZUS lub wysyłając korespondencję tradycyjną na ostatni znany adres.

Wpływ umorzenia na przyszłe emerytury

Choć automatyczne anulowanie długu stanowi ułatwienie, niesie ono istotne konsekwencje dla osób prowadzących własną działalność gospodarczą oraz współpracujących z nimi osób. Zgodnie z przepisami, okresy objęte umorzeniem składek na własne ubezpieczenia społeczne nie zostaną uwzględnione przy obliczaniu kapitału początkowego. Ponadto, lata te nie będą brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do renty, emerytury oraz innych świadczeń zależnych od udokumentowanych okresów składkowych i nieskładkowych.

Istnieje jednak istotny wyjątek przewidziany przez ustawodawcę. Okresy, za które ZUS umorzy zaległości z tytułu własnych składek, będą nadal zaliczane do stażu pracy, co ma znaczenie w kontekście przepisów Kodeksu pracy.

Prawo do rezygnacji z umorzenia

Z uwagi na możliwe obniżenie przyszłych świadczeń emerytalnych, ustawodawca umożliwił płatnikom składek rezygnację z abolicji. Uprawnione osoby otrzymają od ZUS oficjalne zawiadomienie o możliwości odstąpienia od umorzenia, na podstawie którego będą miały dokładnie 30 dni na złożenie stosownego oświadczenia. ZUS podkreśla, że złożone oświadczenie o rezygnacji musi obejmować wszystkie należności i nie podlega późniejszej zmianie ani wycofaniu.

Brak reakcji w wyznaczonym terminie 30 dni będzie skutkował definitywnym umorzeniem zadłużenia z mocy prawa. W przypadku rezygnacji z abolicji, dłużnik zachowuje ciągłość okresów składkowych, ale jednocześnie zobowiązuje się do spłaty zaległych należności.

Skutki dla postępowań egzekucyjnych i majątku

Wejście w życie umorzenia 1 maja 2027 roku spowoduje natychmiastowe zakończenie wszelkich toczących się postępowań egzekucyjnych dotyczących kasowanych należności. ZUS samodzielnie powiadomi o tym fakcie komorników sądowych oraz naczelników urzędów skarbowych. W sytuacji, gdy dłużnik skutecznie zrezygnuje z umorzenia, prowadzone egzekucje będą kontynuowane.

Nowe przepisy wpłyną również na zabezpieczenia majątkowe. Umowy o rozłożeniu zadłużenia na raty wygasną, a dłużnicy nie będą musieli opłacać kolejnych rat po 1 maja 2027 roku. W przypadku należności zabezpieczonych hipoteką na nieruchomościach, ZUS przekaże właścicielowi dokument pozwalający na wykreślenie wpisu z księgi wieczystej. Jeśli natomiast dług zabezpieczono zastawem na ruchomościach, Zakład sam wystąpi do odpowiedniego urzędu skarbowego o usunięcie zabezpieczenia.

Tło wprowadzenia ustawy

Podstawą prawną tych działań jest ustawa z 18 września 2026 roku, którą 4 listopada 2026 roku podpisał prezydent Karol Nawrocki. Resort Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej szacuje, że abolicja obejmie około 7,1 tys. płatników, a łączna kwota objętych umorzeniem zaległości wynosi około 315 mln zł. Decyzja ta wynika z oceny, że dalsze dochodzenie tak starych należności jest nieopłacalne, gdyż koszty ich egzekucji w ciągu najbliższej dekady przewyższyłyby spodziewane wpływy.