Kryzys w finansach gmin
Wprowadzenie systemu kaucyjnego na plastik i aluminium wywołało poważne wyzwania dla budżetów polskich samorządów. W pierwszej połowie 2026 roku gminne instalacje komunalne odnotowały spadek dochodów ze sprzedaży surowców wtórnych na poziomie około 50 proc. Jednocześnie koszty operacyjne związane z zagospodarowaniem odpadów wzrosły o około 15 proc., co stawia spółki komunalne w trudnej sytuacji finansowej.
Utrata najcenniejszych surowców
Instalacje przetwarzania odpadów tracą na funkcjonowaniu systemu kaucyjnego, ponieważ z tzw. żółtych worków zniknęły dwa najbardziej dochodowe surowce: butelki PET oraz puszki metalowe. Ich wartość rynkowa sięga nawet 9 tys. zł za tonę. Jak zauważa Piotr Szewczyk, prezes zarządu Rady Regionalnych Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych (RIPOK), całkowita masa zbieranych tworzyw sztucznych i metali spadła jedynie o 3–4 proc., co przy tak drastycznym spadku przychodów pogarsza kondycję finansową sektora.
Perspektywa podwyżek dla mieszkańców
Samorządowcy od lat apelują o wprowadzenie ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), która miała być narzędziem kompensującym gminom ubytki w dochodach. Marek Wójcik, pełnomocnik zarządu Związku Miast Polskich ds. legislacyjnych, ostrzega, że konsekwencją braku działań parlamentu będzie najprawdopodobniej podniesienie stawek za odbiór śmieci dla mieszkańców. W efekcie koszty zmian w systemie gospodarowania odpadami mogą zostać przerzucone bezpośrednio na obywateli.
Brak szans na szybką zmianę przepisów
Według doniesień medialnych, Sejm nie przegłosuje opłaty nakładanej na przedsiębiorców w ramach ROP przed zakończeniem trwającej kadencji. Brak legislacji w tym zakresie generuje bezpośrednie zagrożenie dla portfeli Polaków.
Kontrowersje wokół kosztów systemu
Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska zaprzeczyła, jakoby system kaucyjny miał spowodować wzrost cen, argumentując, że jest to koszt migrujący, a nie dodatkowy wydatek. Zdaniem minister, pobierana kaucja będzie wracać do konsumentów. Badania wskazują, że ponad 80 proc. Polaków aktywnie korzysta lub planuje korzystać z nowego systemu, mimo że około 10,4 proc. ankietowanych nie zamierza zwracać opakowań objętych kaucją.