Włodzimierz Czarzasty w Wieluniu: Pamięć o wojnie nie może służyć do karmienia nienawiści

Uroczystości upamiętniające atak na Wieluń rozpoczęły się we wtorek, 1 września, przed godziną 4:40. To właśnie o tej porze 87 lat temu niemieckie bombowce przeprowadziły nalot na miasto, zrzucając ładunki m.in. na szpital Wszystkich Świętych, co doprowadziło do śmierci 32 osób, w tym pacjentów i personelu. Łącznie tego dnia niemieckie samoloty zrzuciły na miasto 380 bomb o wadze 46 ton, niszcząc większość zabudowy centrum i zabijając, według szacunków, kilkuset mieszkańców.

W hołdzie ofiarom oddano 12 uderzeń dzwonu „Pamięć i Przestroga”, symbolizujących 1200 osób, które zginęły w mieście pierwszego dnia wojny. Odczytano Apel Pamięci, po którym nastąpiła salwa honorowa i złożenie kwiatów przed pomnikami. Przed wybuchem konfliktu 16-tysięczny Wieluń nie posiadał żadnych umocnień militarnych ani jednostek wojskowych, co zdaniem historyków świadczy o tym, że nalot miał na celu zastraszenie cywilów w ramach strategii blitzkriegu.

Przemówienie marszałka Sejmu

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, nawiązując do historycznej tragedii, podkreślił rolę pamięci w budowaniu przyszłości. „Wojna zabiera człowiekowi właśnie to: bezpieczną przyszłość. Pamięć o wojnie nie może służyć do karmienia nienawiści. Ma służyć temu, żeby nigdy więcej nie pomylić agresora z ofiarą, siły z prawem, populizmu z prawdą” – powiedział polityk. Zaznaczył przy tym, że mądrość i odpowiedzialność są fundamentem przyszłych pokoleń, a najlepszym pomnikiem dla ofiar jest Polska bezpieczna, silna i wolna od nienawiści.

Czarzasty podkreślił, że mimo sojuszniczych relacji z Niemcami i ich pozycji jako głównego partnera handlowego Polski, 1939 rok pozostaje wciąż żywą pamięcią. „Prawda historyczna nikogo nie obraża, a jest fundamentem” – stwierdził marszałek. Zauważył jednocześnie, że siła zjednoczonej Europy opiera się na dotrzymywaniu obietnic pokoju i łączeniu narodów przy zachowaniu ich tożsamości.

Stosunek do wojny na Ukrainie

Marszałek Sejmu porównał sytuację walczącej Ukrainy do osamotnienia Polski w 1939 roku i ostro wypowiedział się o głosach wzywających do zaprzestania pomocy. „W 39. roku Polska pozostała praktycznie sama. Są dziś tacy, którzy podpowiadają: »zostawmy samą Ukrainę, wykorzystajmy jej trudną sytuację, by coś wymusić«. Historia ich osądzi” – ocenił Czarzasty. Zadeklarował, że Polska pozostanie po stronie dobra i ofiar, kontynuując wsparcie dla sąsiada.

Wypowiedź marszałka Czarzastego w kontekście Ukrainy była bezpośrednim nawiązaniem do trwającego sporu między prezydentami Karolem Nawrockim a Wołodymyrem Zełenskim, dotyczącego nadania ukraińskiej jednostce nazwy „Bohaterów UPA”, co skutkowało odebraniem Orderu Orła Białego ukraińskiemu przywódcy.

Głosy innych uczestników uroczystości

Prezydent Karol Nawrocki, który przebywał na Westerplatte, skierował do uczestników obchodów w Wieluniu list odczytany przez Marcina Przydacza. Prezydent podkreślił, że Wieluń stał się symbolem niemieckiego bestialstwa wobec ludności cywilnej, a Luftwaffe traktowało szpitale i szkoły jak cele ćwiczebne.

Ambasador Niemiec Miguel Berger przyznał, że tragedia Wielunia była pierwszą zbrodnią wojenną niemieckiego wojska. Dyplomata zapowiedział, że ofiary bombardowania zostaną trwale upamiętnione w Berlinie. „Niemcy uznają swoją historyczną odpowiedzialność i poczuwają się do zachowania pamięci o zbrodniach popełnionych przez Niemców, bez żadnego »ale«” – zapewnił Berger.

Burmistrz Wielunia Paweł Okrasa zauważył, że miasto nie rywalizuje z Westerplatte o miano symbolu początku wojny. „Od lat głosimy, że historia ataku na Wieluń i na Westerplatte wzajemnie się uzupełniają, pokazując prawdziwe, pełne oblicze II wojny światowej” – stwierdził burmistrz.