Wielka Brytania i 11 innych państw nakładają sankcje na izraelskie osiedla

Minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Ed Miliband ogłosił we wtorek 8 września w Izbie Gmin „kompleksowy reset” brytyjskiej polityki wobec Izraela. W ramach nowych działań Londyn wprowadza całkowity zakaz importu towarów wytwarzanych w nielegalnych izraelskich osiedlach na okupowanym Zachodnim Brzegu. Szef dyplomacji podkreślił, że Wielka Brytania uznaje okupację tego terytorium za niezgodną z prawem międzynarodowym, a obecne restrykcje są wymierzone w politykę rządu Izraela, a nie w jego naród.

Szef brytyjskiego MSZ zapowiedział również rozszerzenie sankcji na sektor usług, w tym budownictwo, oraz wprowadzenie zakazu reklamowania nieruchomości położonych na terenach osadniczych. Zmianie ulegnie także system wydawania licencji na broń oraz inne towary, które w ocenie Londynu znacząco przyczyniają się do utrzymania okupacji.

Ed Miliband przypomniał o swoim żydowskim pochodzeniu oraz traumie ataku Hamasu, zastrzegając, że nie wyklucza to poparcia dla suwerenności Palestyny. Z kolei ekspert Chris Doyle z Rady ds. Porozumienia Arabsko-Brytyjskiego zauważa, że od lipca 2026 roku retoryka Londynu pod rządami Andy'ego Burnhama stała się znacznie bardziej bezpośrednia.

Międzynarodowa koalicja przeciwko ekspansji

Oprócz Wielkiej Brytanii, wspólne oświadczenie w tej sprawie opublikowało jedenaście innych państw: Polska, Kanada, Dania, Finlandia, Francja, Islandia, Irlandia, Norwegia, Portugalia, Hiszpania oraz Szwecja. Sygnatariusze potwierdzili zamiar wprowadzenia krajowych restrykcji lub wsparcia analogicznych działań na poziomie europejskim, kategorycznie sprzeciwiając się aneksji palestyńskiej ziemi. Dokument został uzgodniony przez premiera Wielkiej Brytanii Andy'ego Burnhama, prezydenta Francji Emmanuela Macrona oraz premiera Kanady Marka Carneya.

Sygnatariusze podkreślili, że dalsza ekspansja osiedli, w tym kontrowersyjny projekt E1 mający na celu izolację Jerozolimy Wschodniej, podważa możliwość realizacji rozwiązania dwupaństwowego. Państwa te jednocześnie potępiły atak Hamasu z 7 października 2023 roku i uznały prawo Izraela do dbania o własne bezpieczeństwo, apelując o trwały pokój.

Reakcja Izraela i eskalacja sporu

W odpowiedzi na decyzję Londynu, izraelski rząd podjął decyzję o zamknięciu brytyjskiego konsulatu w okupowanej Jerozolimie Wschodniej, mieszczącego się w dzielnicy Sheikh Jarrah. Minister spraw zagranicznych Gideon Saar ogłosił, że dyplomaci pracujący w placówce zajmującej się kwestiami palestyńskimi na Zachodnim Brzegu, w Strefie Gazy i Jerozolimie, utracą akredytację po 30 dniach. Nazwał on oskarżenia Eda Milibanda „oburzającymi kłamstwami” i zarzucił brytyjskiemu rządowi wrogie działania wobec państwa Izrael.

Szef izraelskiego MSZ nałożył ponadto zakaz wjazdu do kraju na grupę brytyjskich parlamentarzystów, w tym Jeremy'ego Corbyna, Zarah Sultanę, Diane Abbott, Naz Shah, Johna McDonnella, Richarda Burgona, Hannę Spencer, Carlę Denyer, Sian Berry oraz Ellie Chowns, określając ich mianem antysemitów. Izrael wykluczył również Wielką Brytanię z udziału w koordynowanej przez USA misji dotyczącej Strefy Gazy.

Prezydent Icchak Hercog ostrzegł również, że sankcje są jawną ingerencją w demokratyczne wybory suwerennego państwa, zaplanowane na 27 października. Premier Benjamin Netanjahu posunął się do określenia Wielkiej Brytanii mianem „Islamskiej Republiki Brytanii”.

Gospodarcze tło i międzynarodowe reakcje

Eksperci wskazują, że na Zachodnim Brzegu znajduje się ponad 140 formalnych osiedli oraz przeszło 390 placówek i gospodarstw, zamieszkanych łącznie przez ponad 750 tysięcy osadników. Izrael obawia się, że rygorystyczne kontrole pochodzenia towarów ograniczą jego wymianę handlową z Unią Europejską, która odpowiada za jedną trzecią izraelskiego eksportu. Według dziennika „Globes”, szacunkowa wartość eksportu z samych osiedli do UE może wynosić około 350 mln dolarów rocznie.

Ambasador USA w Izraelu Mike Huckabee uznał wprowadzenie sankcji za „nieracjonalny krok” i oskarżył o „nienawiść do Żydów” brytyjski rząd oraz samego ministra Eda Milibanda, który publicznie podkreśla swoje żydowskie pochodzenie. Sekretarz stanu USA Marco Rubio zadeklarował, że Waszyngton nie dołączy do brytyjsko-francusko-kanadyjskiego bojkotu importu z terenów osadniczych, choć wyraził zaniepokojenie destabilizacją sytuacji na Zachodnim Brzegu.