Opozycja wygrała wybory w Szwecji. Premier Ulf Kristersson podał się do dymisji

Szwedzki Urząd Wyborczy przeliczył 100 procent głosów i ogłosił wstępne pełne wyniki w czwartek 17 września. Zwycięstwo odniósł blok opozycyjny skupiony wokół Partii Robotniczej-Socjaldemokratów, który zdobył łącznie 176 mandatów w liczącym 349 miejsc Riksdagu. Rywalizująca z nim centroprawicowa koalicja rządząca oraz skrajnie prawicowi Szwedzcy Demokraci uzyskali 173 miejsca. Oznacza to niezwykle niewielką przewagę wynoszącą zaledwie trzy mandaty w szwedzkim parlamencie.

Wynik rywalizacji pozostawał nierozstrzygnięty do samego końca liczenia głosów. Kluczowe okazało się przeliczanie około 300 tysięcy głosów oddanych w późnej fazie głosowania przedterminowego oraz przez wyborców przebywających za granicą. W trakcie tego procesu ostatni mandat wielokrotnie przechodził pomiędzy oboma rywalizującymi blokami politycznymi. Frekwencja w wyborach wyniosła 84,8 procent.

Szczegółowy podział mandatów wewnątrz zwycięskiego bloku wskazuje, że Partia Robotnicza-Socjaldemokraci uzyskała 99 miejsc dzięki poparciu 28 procent wyborców, choć odnotowała tym samym najsłabszy wynik w historii ugrupowania. Partia Lewicy wprowadziła do parlamentu 30 posłów przy wyniku 8,4 procent, Partia Centrum zdobyła 25 mandatów z poparciem 7 procent, a Partia Ochrony Środowiska-Zieloni uzyskała 22 miejsca po uzyskaniu 6,1 procent głosów.

W bloku dotychczas rządzącym Umiarkowana Partia Koalicyjna zdobyła 70 mandatów przy poparciu 19,8 procent, Szwedzcy Demokraci uzyskali 62 miejsca i 17,5 procent głosów, tracąc aż 11 mandatów, Chrześcijańscy Demokraci zdobyli 22 mandaty i 6,2 procent, natomiast Liberałowie wprowadzą do parlamentu 19 posłów, co odpowiada 5,3 procent poparcia.

Rezygnacja premiera i droga do nowego rządu

Dotychczasowy szef rządu Ulf Kristersson ogłosił w czwartek swoją rezygnację w związku z porażką wyborczą koalicji. O swojej decyzji poinformował za pośrednictwem platformy X, publikując list skierowany do przewodniczącego parlamentu.

Ustępujący premier zwrócił uwagę, "że uzyskany rezultat stworzył skomplikowane warunki polityczne, w związku z czym wszystkie partie będą musiały wykazać się konstruktywną otwartością w obliczu różnic programowych wewnątrz bloku opozycyjnego."

– Aby umożliwić natychmiastowe rozpoczęcie utworzenia nowego rządu, niniejszym zwracam się z prośbą o zwolnienie mnie z obowiązków premiera – napisał ustępujący szef rządu.

Wynik wyborów oznacza, że misję sformowania nowego gabinetu w pierwszej kolejności otrzyma liderka socjaldemokratów Magdalena Andersson, która pełniła już funkcję premier w latach 2021–2022. To za jej wcześniejszych rządów Szwecja złożyła wniosek o członkostwo w NATO. Socjaldemokraci już zapowiedzieli kontynuowanie dotychczasowej polityki bezpieczeństwa oraz wsparcia dla Ukrainy.

W opublikowanym przed wyborami wywiadzie dla Politico Magdalena Andersson poparła wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów na rzecz wsparcia Kijowa oraz podkreślała znaczenie państwa opiekuńczego i walki z przestępczością.

Wyzwania koalicyjne i harmonogram zatwierdzenia wyników

Mimo że partie opozycyjne łączy wspólny cel odsunięcia dotychczasowego gabinetu od władzy oraz zaostrzenia polityki klimatycznej, uformowanie stabilnej koalicji rządowej napotyka na poważne trudności programowe. Znaczące różnice dzielą zwłaszcza Partię Lewicy oraz Partię Centrum, reprezentującą rolników i drobnych przedsiębiorców. Lewica opowiada się za podnoszeniem podatków oraz rozbudową publicznych usług socjalnych, czemu ugrupowanie centrowe zdecydowanie się sprzeciwia. Partia Lewicy zapowiedziała również, że będzie domagać się dla siebie ministerialnych tek, czemu sprzeciwia się Partia Centrum.

Ugrupowania bloku lewicowego nie są w pełni zgodne także co do przyszłości energetyki jądrowej, której rozbudowa stanowiła jeden z głównych priorytetów gabinetu Ulfa Kristerssona.

Spór dotyczy również podziału ministerialnych stanowisk, przez co w debacie publicznej pojawiają się spekulacje o możliwym powołaniu rządu mniejszościowego wspieranego w parlamencie na podstawie umowy programowej. Partie prawicowe liczą na to, że liderce socjaldemokratów nie uda się porozumieć ze swoimi sojusznikami i spodziewają się długich negocjacji.

Ogłoszone w czwartek rezultaty przez szwedzki Urząd Wyborczy mają charakter wstępnych pełnych wyników. Równolegle prowadzone jest ponowne przeliczanie i weryfikacja głosów. Oficjalne, ostateczne wyniki wyborów wraz z ostatecznym składem osobowym nowego parlamentu oraz nazwiskami posłów mają zostać podane do wiadomości publicznej w nadchodzący weekend. Nowo wybrany Riksdag zbierze się na swoim pierwszym posiedzeniu 28 września, podczas którego wyłoniony zostanie przewodniczący parlamentu oraz jego zastępcy.