USA, Dania i Grenlandia podpisały pakt o bezpieczeństwie Arktyki

We wtorek, 22 września 2026 roku, w gmachu ONZ w Nowym Jorku doszło do podpisania trójstronnego porozumienia dotyczącego bezpieczeństwa Grenlandii. Dokument sygnowali premier Danii Mette Frederiksen, premier Grenlandii Jens-Frederik Nielsen oraz prezydent USA Donald Trump. W ceremonii uczestniczyli także szefowie dyplomacji Danii i Grenlandii, Lars Lokke Rasmussen oraz Mute B. Egede, a także sekretarz stanu USA Marco Rubio.

Nowa umowa jest rozszerzeniem i uszczegółowieniem porozumienia z 1951 roku, które dotychczas regulowało obecność wojsk amerykańskich na wyspie. Premier Danii określiła zawarty dokument jako rozwiązanie „lepsze i rozbudowane” względem poprzednich ustaleń.

Inwestycje wojskowe i nowe bazy

Prezydent USA Donald Trump zapowiedział, że Stany Zjednoczone zbudują na Grenlandii „dwie duże bazy wojskowe”. Z informacji opublikowanych przez duński resort spraw zagranicznych wynika, że jeden z nowych obiektów powstanie w Narsarsuaq na południu wyspy, gdzie do 1958 roku funkcjonowała amerykańska baza lotnicza. Drugą lokalizacją ma być Mestersvig w północno-wschodniej części Grenlandii, gdzie obecnie znajduje się centrum logistyczne duńskiego Dowództwa Arktycznego.

Poza nowymi inwestycjami porozumienie przewiduje modernizację istniejącej bazy kosmicznej Pituffik, położonej w północno-zachodniej części Grenlandii. Obecnie stacjonuje tam około 150 amerykańskich wojskowych.

Suwerenność i rola NATO

Dokument potwierdza integralność terytorialną Królestwa Danii oraz uznaje prawo Grenlandczyków do samostanowienia. Ustalono, że nawet w przypadku ogłoszenia niepodległości, Grenlandia będzie zobowiązana do pozostania w strukturach NATO. Porozumienie przewiduje również zwiększenie zaangażowania Sojuszu w Arktyce poprzez wspólne ćwiczenia, obecność wojskową oraz wymianę informacji wywiadowczych.

Strony uzgodniły, że państwa lub inwestorzy spoza NATO nie będą mogli sprawować kontroli nad szczególnie wrażliwymi sektorami gospodarki Grenlandii. USA uzyskały także prawo do współdecydowania o inwestycjach zagranicznych, co ma zapobiec wpływom państw wrogich, w szczególności Rosji i Chin.

Kontekst polityczny i wcześniejsze spory

Podpisanie umowy stanowi finalizację długotrwałych starań Donalda Trumpa o zwiększenie amerykańskiej kontroli nad Grenlandią. Wcześniejsze, publicznie wyrażane roszczenia prezydenta USA dotyczące przejęcia wyspy budziły silny sprzeciw władz w Kopenhadze i Nuuk oraz niepokój w państwach NATO.

Prezydent Trump argumentował, że Grenlandia posiada kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa USA, stanowiąc ważny punkt w systemach wczesnego ostrzegania przed atakiem rakietowym oraz element planowanego systemu obrony przeciwrakietowej „Golden Dome”. Istotnym czynnikiem są również bogate złoża surowców mineralnych i pierwiastków ziem rzadkich, niezbędnych w nowoczesnym przemyśle.