Trzy tony śniętych ryb w Kanale Gliwickim. Służby wprowadzają restrykcje i walczą ze złotą algą

Od soboty z wód Kanału Gliwickiego wyłowiono łącznie około trzech ton śniętych ryb. Wody Polskie w Gliwicach przekazały, że tylko w środę z szóstej sekcji drogi wodnej usunięto 947 kg martwych organizmów, wśród których dominuje leszcze, karpie i karasie.

Na pozostałych sekcjach kanału nie stwierdzono dotychczas występowania śniętych ryb, jednak służby prowadzą stałe i regularne patrole z lądu oraz wody, obejmujące również czwartą i piątą sekcję oraz zbiornik Dzierżno Duże.

Bezpośrednią przyczyną masowego śnięcia organizmów jest złota alga, czyli Prymnesium parvum. W poniedziałek stężenie tego toksycznego glonu w szóstej sekcji Kanału Gliwickiego wyniosło aż 547 mln komórek w litrze wody.

Wprowadzone zakazy i działania zaradcze

W poniedziałek wojewoda śląski Marek Wójcik wydał rozporządzenie wprowadzające zakaz korzystania z szóstej sekcji Kanału Gliwickiego. Restrykcje obejmują m.in. wchodzenie do wody, kąpiele, połów oraz spożywanie ryb, pojenie zwierząt gospodarskich i domowych, używanie wody do celów gospodarczych, a także uprawianie sportów wodnych i turystyki. We wtorek zarządca dróg wodnych zdecydował o dodatkowym zakazie żeglugi na piątej sekcji kanału.

Jak wyjaśniono, falowanie wywołane ruchem jednostek pływających mogłoby doprowadzić do niebezpiecznego przedostania się wody zawierającej złote algi do zbiornika Dzierżno Duże. Wskutek niedawnych opadów deszczu poziom wody wzrósł, co wymusiło dodatkowe prace techniczne. Wody Polskie w Gliwicach zatrzymały przepływ wód w dół z piątej i szóstej sekcji oraz przygotowały podwyższenie zastawek na jazie łączącym kanał ze zbiornikiem Dzierżno Duże, co ma na celu ograniczenie niekontrolowanego przepływu.

Tło ekologiczne i planowane metody zwalczania glonu

Zakwity złotej algi wytwarzają toksyny szczególnie niebezpieczne dla organizmów skrzelodysznych. To właśnie ten glon naukowcy uznali za bezpośrednią przyczynę wielkiej katastrofy ekologicznej na Odrze w 2022 roku, a także masowego śnięcia ryb w zbiorniku Dzierżno Duże w 2024 roku. Rozwojowi toksycznych mikroorganizmów sprzyja stagnacja wody, jej silne nagrzewanie się podczas letnich upałów oraz wysokie zasolenie.

Z ustaleń Najwyższej Izby Kontroli wynika, że w latach 2020-2023 kopalnie węgla kamiennego z województwa śląskiego odprowadzały do dorzeczy Odry i Wisły średnio 183 mln metrów sześciennych wód dołowych rocznie, co oznaczało wprowadzenie około 1,5 mln ton soli rocznie. W ramach działań zaradczych służby zadeklarowały gotowość do użycia nadtlenku wodoru.

W 2024 roku na rzece Kłodnicy przeprowadzono eksperyment polegający na neutralizacji złotej algi tą substancją, co według raportu Instytutu Ochrony Środowiska - Państwowego Instytutu Badawczego obniżyło liczebność glonu o ponad 90 procent bez negatywnego wpływu na florę i faunę przy odpowiednio dobranym stężeniu. Wprowadzone zakazy dla V i VI sekcji Kanału Gliwickiego nie obejmują działań związanych z zarządzaniem kryzysowym, prowadzonymi pracami budowlanymi oraz bieżącym utrzymaniem wód.