Prokuratura zbada dezinformacje po zamachu w Krakowie. Ponad 2 tys. kont na celowniku służb

W sobotę 7 listopada na Rynku Głównym w Krakowie doszło do zamachu, w którym zginęło 6 osób, a 16 zostało rannych. Sprawcą zamachu był 24-letni Michał O., który zmarł w szpitalu w poniedziałek 9 listopada nad ranem. W tym samym czasie w mieszkaniu rodziny sprawcy w Ostrowcu Świętokrzyskim odnaleziono ciała jego rodziców i siostry.

W ciągu pierwszych 24 godzin od ataku w mediach społecznościowych pojawiły się tysiące wpisów podważających oficjalne ustalenia służb. Najpopularniejsze fałszywe narracje osiągnęły łącznie ponad 250 milionów wyświetleń. Ministerstwo Cyfryzacji i NASK odnotowały największe nasilenie dezinformacji w sobotę około godziny 18. Zwrócono uwagę na absurdalne teorie o rzekomym udziale rządu i Unii Europejskiej w zaplanowaniu zamachu, które mogły wygenerować nawet 200 milionów wyświetleń.

Zjawisko wyszło poza granice Polski, docierając m.in. do Grecji, Hiszpanii, Chin i Bułgarii, gdzie serwisy powielały prorosyjską propagandę i manipulacje sugerujące związki sprawcy z ukraińskim wojskiem. Służby zidentyfikowały ponad 2 tysiące kont rozpowszechniających fałszywe przekazy, które zostały skierowane do natychmiastowej moderacji. Wśród nich znajdowały się zautomatyzowane boty publikujące w kilku językach, a kilkadziesiąt profili posługiwało się językiem rosyjskim lub zawierało odniesienia do Rosji.

Reakcja rządu, boty i zmanipulowane wideo z udziałem polityków

Wśród rozpowszechnianych kłamstw pojawiały się doniesienia o rzekomym udziale dwóch zamachowców, śmierci interweniującego policjanta oraz o tym, że sprawca był żołnierzem lub obywatelem Ukrainy. Informacje te były na bieżąco dementowane przez małopolską policję oraz szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza, który potwierdził, że napastnik był obywatelem polskim.

Dezinformacja przybierała również formę zaawansowanych manipulacji wizualnych, w tym zdjęć wygenerowanych przez sztuczną inteligencję. W sieci krążyło m.in. zmanipulowane zdjęcie ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego, na którym osobę stojącą obok polityka zastąpiono wizerunkiem zamachowca z symbolem Koalicji Obywatelskiej. Materiał ten rozpowszechniał m.in. radny dzielnicy Dąbrowa w Gdyni Mariusz Jan Frankiewicz, a rzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka zapowiedziała skierowanie sprawy do organów ścigania.

Krok prokuratury i skargi na relacje medialne

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiedział, że prokuratura zbada przypadki dezinformacji pod kątem prawnokarnym. Podkreślił, że prokuratura będzie badać, czy publikowane treści i motywy ich autorów mogą stanowić nawoływanie do czynów lub przestępstwo z nienawiści.

Śledczy zapowiedzieli również analizę wypowiedzi sugerujących brak policjantów na krakowskim rynku z powodu ich rzekomego wyjazdu do Warszawy na zabezpieczenie protestów pod Trybunałem Konstytucyjnym. Minister sprawiedliwości zapewnił, że krakowska policja pracowała w sobotę w pełnym składzie, a pierwsze zgłoszenie wpłynęło zaledwie sekundę po godzinie 15, po czym patrol podjął interwencję po 23 sekundach.

Kontrowersje wzbudziła również relacja Telewizji Republika z Krakowa, podczas której redaktor naczelny Tomasz Sakiewicz sugerował brak funkcjonariuszy na miejscu tragedii. W związku z materiałami stacji minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska złożyła skargę do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, domagając się wyciągnięcia konsekwencji za podawanie niezweryfikowanych informacji potęgujących panikę. Przewodnicząca KRRiT dr Agnieszka Glapiak uruchomiła procedurę wyjaśniającą wobec nadawcy.