ONZ popiera odejście od mapy Mercatora. Rezolucja „Correct the Map” przyjęta

Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję znaną jako „Correct the Map” („Skoryguj mapę”), która wzywa do odejścia od powszechnie stosowanego odwzorowania Mercatora na rzecz projekcji wierniej oddających powierzchnię kontynentów. Dokument uzyskał poparcie 164 państw, przy sześciu wstrzymujących się. Przeciwko przyjęciu rezolucji zagłosowały jedynie Stany Zjednoczone, których przedstawiciel ocenił inicjatywę jako „zbędną” i promującą „program ideologiczny”, odciągający uwagę od istotnych problemów międzynarodowych.

Rezolucja, przedłożona przez państwa członkowskie Unii Afrykańskiej oraz Bahamy, ma na celu walkę z zniekształceniami kartograficznymi, które według zwolenników inicjatywy utrwalają skutki kolonializmu. Togo, stojące na czele kampanii, podkreśla, że nieproporcjonalne odwzorowania map miały długoterminowe skutki edukacyjne, kulturalne i społeczno-gospodarcze, drastycznie zaniżając postrzeganą wielkość Afryki w globalnej świadomości.

Dlaczego mapa Mercatora budzi kontrowersje?

Odwzorowanie Mercatora, stworzone przez flamandzkiego kartografa Gerardusa Mercatora w 1569 roku, było pierwotnie zaprojektowane z myślą o nawigacji morskiej, gdyż zachowuje wierne kąty. Główną wadą tego rozwiązania jest jednak zniekształcenie powierzchni, które nasila się wraz z odległością od równika. W efekcie państwa położone w strefach okołobiegunowych wydają się na mapach znacznie większe niż w rzeczywistości, podczas gdy obszary równikowe są wizualnie pomniejszane.

Najczęściej przywoływanym przykładem jest porównanie Afryki z Grenlandią. Na klasycznej mapie Mercatora oba obszary wydają się porównywalne, podczas gdy w rzeczywistości kontynent afrykański jest około 14 razy większy od Grenlandii. Krytycy wskazują, że używanie tej mapy w edukacji i mediach prowadzi do wyolbrzymiania państw zachodnich oraz pomniejszania regionów globalnego Południa, co niektórzy aktywiści nazywają „kartograficznym kolonializmem”.

Przyszłość kartografii i zalecenia rezolucji

Przyjęta przez ONZ rezolucja nie jest prawnie wiążąca i nie wprowadza zakazu stosowania odwzorowania Mercatora w nawigacji lotniczej czy morskiej, gdzie pozostaje ono użyteczne. Dokument promuje jednak szerokie wykorzystanie odwzorowania Equal Earth, opracowanego w 2018 roku, które lepiej oddaje rzeczywiste proporcje powierzchni kontynentów. Francja, będąca współsprawozdawcą rezolucji, zapowiedziała już przejście na mapy dostosowane do konkretnych celów, wykorzystując m.in. projekcję Eckerta IV.

Choć rezolucje ONZ nie są wiążące, ich przyjęcie może realnie wpłynąć na programy nauczania, atlasy oraz cyfrowe materiały edukacyjne. Togo wyraziło nadzieję na zmianę podręczników geografii w swoim kraju przed końcem roku i zapowiada naciski na rządy oraz firmy technologiczne w celu upowszechnienia nowszych odwzorowań.

W lutym bieżącego roku wszystkie 54 kraje należące do Unii Afrykańskiej oficjalnie przyjęły projekcję Equal Earth jako standard, co stanowiło istotny krok przygotowawczy do globalnej kampanii na forum ONZ.

Moky Makura, dyrektor wykonawcza organizacji Africa No Filter, podkreśliła, że celem jest obecność dokładnych map w szkołach, redakcjach i na platformach cyfrowych. W jej ocenie konieczne jest, aby Afryka była postrzegana dokładnie taką, jaka jest w rzeczywistości, bez potrzeby jej sztucznego powiększania.