NATO rezygnuje ze szczytu w Albanii. Sojusz ogranicza spotkania

NATO rezygnuje z organizowania szczytu przywódców w Albanii w przyszłym roku, rezygnując z dotychczasowego cyklu corocznych spotkań. Albania miała być lub została wyznaczona na gospodarza szczytu w 2025 roku, a potencjalny szczyt w 2028 roku mógłby odbyć się w Tiranie. Premier Albanii Edi Rama poinformował, że państwa Sojuszu nie uzgodniły jeszcze wspólnego terminu kolejnego zgromadzenia przywódców, ale na pewno nie odbędzie się ono w 2027 roku.

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte pomniejszył znaczenie tej decyzji, podkreślając elastyczność organizacji w kwestii szczytów. W ostatnich latach szczyty NATO odbywały się corocznie (Ankara w 2026, Haga w 2025, Waszyngton w 2024). W minionej dekadzie odstępstwo od tej reguły miało miejsce jedynie w 2020 roku.

Pakiet reorganizacyjny i rzadsze spotkania ministrów

Modyfikacje kalendarza obejmują również szczebel ministerialny w ramach wdrażania tzw. pakietu reorganizacyjnego. W październiku nie odbyły się tradycyjne rozmowy ministrów obrony i nie zaplanowano ich również na październik 2027 roku. Z kolei ministrowie spraw zagranicznych mają spotykać się w przyszłym roku tylko raz zamiast dotychczasowych dwóch spotkań.

Sekretarz obrony USA Pete Hegseth oraz sekretarz stanu Marco Rubio opuszczali dotychczasowe spotkania NATO lub wychodzili przed ich zakończeniem od czasu objęcia urzędu, a Hegseth wykorzystywał obrady do wywierania presji na europejskich sojuszników i Kanadę.

Kontrowersje wokół Albanii i wydatków obronnych

Plan organizacji przyszłorocznego szczytu w Tiranie ogłoszono w 2025 roku, jednak nazwa kraju zniknęła z deklaracji po lipcowym spotkaniu w Ankarze. Część sojuszników wyraża wątpliwości, czy Albania przeznacza wystarczające środki na obronność, co utrudnia nagradzanie jej organizacją tak dużej imprezy.

W tym roku wskaźnik PKB przeznaczany na obronność przez władze w Tiranie ma wynieść 2,15 procent. Nowe cele NATO wyznaczają znacznie wyższy próg, zakładając, że do 2035 roku państwa członkowskie będą przeznaczać 3,5 procent PKB na obronność podstawową oraz 1,5 procent na infrastrukturę obronną.

Albania nie należy jednak do państw wydających najmniej, a gorsze wskaźniki odnotowują m.in. Hiszpania, Belgia i Słowenia. Organizacja szczytu wiąże się przy tym z ogromnymi kosztami finansowymi i logistycznymi, na co wskazują przykłady poprzednich gospodarzy.

Tło polityczne i napięcia wewnątrz Sojuszu

Decyzja o rezygnacji ze szczytu w 2027 roku odzwierciedla głębsze wyzwania geopolityczne i napięcia w relacjach transatlantyckich. Ostatni szczyt w Ankarze odbywał się w cieniu niepewności co do udziału prezydenta USA Donalda Trumpa, który domagał się lojalności i krytykował Europę za brak wsparcia w wojnie z Iranem oraz podnosił kwestię Grenlandii.

Eksperci wskazują, że przy braku palących tematów wymagających zgromadzenia wszystkich 32 przywódców, odłożenie szczytu w czasie jest uzasadnione logistycznie i finansowo. W sytuacjach awaryjnych Sojusz może korzystać z alternatywnych form kontaktu, takich jak szczyty wirtualne.