Kolejne pomniki w Warszawie zdewastowane. Napisy "Slava UPA" na Muranowie

W sobotę 14 listopada 2026 roku poinformowano o zniszczeniu dwóch warszawskich miejsc pamięci. Napisy o treści "Slava UPA", nawiązujące do Ukraińskiej Powstańczej Armii, zostały naniesione czerwoną farbą na Pomnik Bohaterów Getta przy Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz na pomnik upamiętniający formację 1. Armii Ludowego Wojska Polskiego, znajdujący się na terenie Skweru Więźniów Politycznych Stalinizmu.

Zdarzenie na Muranowie wzbudziło szczególne zainteresowanie ze względu na lokalizację jednego z obiektów. Monument ten stoi w odległości około 150 metrów od siedziby Komendy Stołecznej Policji. Funkcjonariusze potwierdzili otrzymanie zgłoszenia o zniszczeniach w obu miejscach i rozpoczęli wstępne czynności wyjaśniające, jednak na obecnym etapie nie ujawniono tożsamości sprawców ani informacji o ewentualnych zatrzymaniach w związku z tymi konkretnymi przypadkami.

Podejrzenia o zagraniczne inspiracje

Były dyrektor Muzeum POLIN Dariusz Stola, komentując dewastację Pomnika Bohaterów Getta, ocenił, że jest to incydent o charakterze prowokacji. Zasugerował on, że działania te mogą być inspirowane z Rosji i finansowane przez tamtejsze służby, wskazując na znane przypadki ofert płatności za wandalizm publikowanych w internecie. Stola podkreślił, że monument przez wiele lat nie był celem agresji tego typu, a próba łączenia go z ideologią UPA jest działaniem mającym na celu wywołanie napięć społecznych.

Doniesienia o internetowych zleceniach potwierdzają informacje z innych źródeł, w tym ustalenia dziennikarzy białoruskiego portalu MOST oraz "Wyborczej". Według tych relacji na platformie Telegram pojawiały się propozycje zapłaty 500 dolarów za naniesienie haseł sławiących UPA na wskazanych pomnikach w różnych miastach Polski, w tym w Poznaniu, Warszawie, Wrocławiu i Lublinie. Osoby rekrutujące wykonawców miały oferować zwrot kosztów podróży i instrukcje dotyczące zachowania anonimowości, jednak śledczy nie potwierdzili dotąd bezpośredniego związku między tymi zleceniami a każdym z odnotowanych w Polsce aktów wandalizmu.

Seria dewastacji w Polsce

Incydenty w Warszawie wpisują się w szerszą falę wandalizmu wymierzonego w miejsca pamięci, która nasiliła się w listopadzie 2026 roku. Wcześniej, 10 listopada, napis "Sława UPA" odnotowano na pomniku Chwała Saperom w parku Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Liczne przypadki niszczenia monumentów, w tym Pomnika Armii Poznań oraz obiektów w Gdyni i Gdańsku, skłoniły służby do analizy ewentualnych powiązań między tymi zdarzeniami.

Dotychczasowe ustalenia wskazują, że w tygodniu poprzedzającym 11 listopada w całym kraju zdewastowano łącznie 11 pomników. W piątek 13 listopada służby poinformowały o zatrzymaniu w Gdańsku 17-letniego obywatela Ukrainy, któremu przedstawiono zarzuty niszczenia pomników oraz propagowania ustroju totalitarnego. Jednocześnie Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego prowadziła wcześniej śledztwo przeciwko 18-letniemu obywatelowi Ukrainy, który miał działać na zlecenie rosyjskich służb w celu podsycania napięć narodowościowych poprzez promowanie symboliki UPA.