Eksplozja i pożar w bułgarskim magazynie broni firmy EMCO

W nocy z piątku na sobotę w magazynie broni w miejscowości Carewa liwada w środkowej Bułgarii doszło do wybuchu oraz towarzyszącego mu pożaru. Władze zapewniły, że w wyniku zdarzenia nikt nie ucierpiał. Pożar rozprzestrzeniał się między poszczególnymi magazynami na terenie bazy.

Powiązania z koncernem EMCO

Lokalne media, powołując się na przedstawicieli koncernu zbrojeniowego EMCO, potwierdziły, że pożar wybuchł w obiekcie zarządzanym przez to przedsiębiorstwo. Firma ta była już wielokrotnie celem ataków w przeszłości. Co istotne, do eksplozji w innym zakładzie należącym do tego samego producenta doszło już w ubiegłym miesiącu.

Firma EMCO, kierowana przez Emiliana Gebrewa, zajmuje się produkcją m.in. amunicji czołgowej, pocisków artyleryjskich, moździerzowych oraz lotniczych. W 2015 roku Emilian Gebrew wraz z synem i partnerem biznesowym padli ofiarą próby otrucia nowiczokiem. Prokuratura bułgarska w 2020 roku postawiła w tej sprawie zarzuty trzem obywatelom Rosji, których uznano za oficerów wywiadu wojskowego GRU.

Śledztwo w sprawie sabotażu

Według ustaleń bułgarskiej prokuratury, obiekty należące do Gebrewa w przeszłości stawały się celem działań rosyjskich agentów. W 2024 roku Bułgaria wydała nakaz aresztowania sześciu obywateli Rosji, oskarżonych o udział w niszczeniu magazynów EMCO, w których w latach 2011–2020 przechowywano uzbrojenie przeznaczone na eksport do Ukrainy i Gruzji.

Prokuratorzy wskazywali na istnienie uzasadnionych podstaw, by wiązać wybuchy w Bułgarii, próbę otrucia przedsiębiorcy oraz eksplozje w czeskich składach amunicji z 2014 roku. Moskwa oficjalnie odrzuciła wszystkie te zarzuty.

Kontekst międzynarodowy

Brytyjski think tank Międzynarodowy Instytut Studiów Strategicznych opublikował w 2025 roku bazę danych dotyczącą przypisywanych Rosji ataków na firmy zbrojeniowe. Z przedstawionego raportu wynika, że działania sabotażowe i szpiegowskie mają na celu destabilizację rządów państw europejskich.

Władze Bułgarii są krytykowane przez polityków, m.in. byłego ministra ds. e-administracji Bożidara Bożanowa, za brak zdecydowanej reakcji i unikanie wskazywania na potencjalne powiązania z Rosją w obliczu serii incydentów.

Zdarzenie w Carewej liwadzie wpisuje się w szerszy ciąg incydentów w Europie, gdzie służby odnotowały próby sabotażu, w tym m.in. na Słowacji oraz w Polsce, gdzie w Skarżysku-Kamiennej doszło do podpalenia hali produkcyjnej.