Francja oskarża Iran o cyberatak na lodówki w supermarketach

Francuskie władze poinformowały w poniedziałek o oficjalnym obarczeniu Iranu odpowiedzialnością za falę cyberataków wymierzonych w komercyjne lodówki i zamrażarki w supermarketach. Minister spraw zagranicznych i ds. transformacji cyfrowej Jean-Noël Barrot wskazał, że za atakiem stoi jednostka cybernetyczna powiązana z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej. W ramach reakcji dyplomatycznej do francuskiego MSZ wezwano ambasadora Iranu, a szef resortu zapowiedział wprowadzenie sankcji wobec wszystkich osób odpowiedzialnych na poziomie Unii Europejskiej.

Prokuratura w Paryżu wszczęła postępowanie i wystąpiła o międzynarodowe nakazy aresztowania lidera grupy Shahid Kaveh, która stanowi ofensywną jednostkę cybernetyczną powiązaną z IRGC, oraz jego dwóch zastępców. Francuscy śledczy i urzędnicy podkreślają, że działania te były bezprecedensowe pod względem skali oraz poziomu agresji, stanowiąc poważne naruszenie interesów narodowych.

Przebieg i dramatyczne skutki awarii chłodniczych

Ataki na instalacje chłodnicze w supermarketach miały miejsce w październiku. Władze i media odnotowały rozbieżności co do dokładnej daty incydentów we Francji: źródła rządowe wskazywały na 11 i 12 października, natomiast RMF24 podaje, że do zdarzenia doszło w nocy z 12 na 13 października. Hakerzy uzyskali zdalny dostęp do systemów przez internet i w nocy, podczas zamknięcia placówek, celowo podnieśli temperaturę do 50 stopni Celsjusza, co doprowadziło do zniszczenia żywności, a w niektórych przypadkach do pożarów.

Technologia chłodnicza w wielu sklepach była obsługiwana przez podmiot Danfoss, który przekazał w swoim komunikacie, że problemy techniczne ograniczyły się wyłącznie do przestarzałych systemów, których użytkownicy zaniechali aktualizacji oprogramowania.

Dostawca zabezpieczający wiele z zaatakowanych jednostek zwrócił uwagę, że wdrożenie u starszych urządzeń braków w aktualizacjach systemowych stanowiło lukę, którą hakerzy mogli wykorzystać do przeprowadzenia swoich działań.

Skutki działań hakerów okazały się bardzo poważne dla handlu detalicznego. W niektórych placówkach wysoka temperatura wywołała pożary lub doprowadziła do stopienia sprzętu, a pracownicy musieli wyrzucać kontenery pełne zepsutego mięsa i roztopionych lodów. Według szacunków jednego z właścicieli supermarketów, całkowite koszty strat mogą wynieść dziesiątki milionów euro w skali całego kraju. Ataki dotknęły sieci takie jak E-Leclerc, Intermarche z marką Netto, Carrefour, Monoprix oraz Cooperative U, a liczba poszkodowanych placówek w samej Francji sięga setek.

Szerszy kontekst międzynarodowy i powiązania ze śledztwem w USA

Haki na francuskie supermarkety wpisują się w szerszy kontekst napięć, określanych przez część komentatorów jako trwający od lutego konflikt cyfrowy, w ramach którego dochodziło wcześniej do incydentów w Stanach Zjednoczonych, takich jak ataki na system transportu w Los Angeles w marcu, amerykańskie oczyszczalnie wody w lipcu oraz statki płynące do USA w sierpniu.

Po październikowych incydentach we Francji w listopadzie odnotowano drugą falę hakerską, która objęła ponad 100 placówek w całej Europie. Uderzyła ona również w lodówki używane przez francuskie banki krwi, co zmusiło personel do natychmiastowego przeniesienia preparatów do innych urządzeń.

Śledczy z Pentagonu badają także powiązany incydent z sierpnia, kiedy to przestały działać lodówki w co najmniej pół tuzinie wojskowych sklepów w USA. Amerykańscy wojskowi śledczy uważają Iran za podejrzanego w tamtej sprawie, choć agencja Reuters nie potwierdziła jednoznacznie, czy istnieje bezpośredni związek między sierpniowymi awariami w bazach USA a europejską kampanią hakerską.

Konflikt na linii Paryż-Teheran pogłębił się już przed atakiem, gdy irański ambasador musiał tłumaczyć się w MSZ z postów publikowanych w portalach społecznościowych, w których uderzano w działania francuskich władz.