Ruszył proces przeciwko Mecie: Stany USA oskarżają koncern o uzależnianie dzieci

Przed sądem federalnym w Oakland w Kalifornii we wtorek rozpoczął się proces sądowy przeciwko koncernowi miliardera Marka Zuckerberga. Sprawa jest bezpośrednim efektem pozwu zbiorowego złożonego przez amerykańskie stany w 2023 roku. Eksperci, na których powołuje się agencja Reuters, określili to postępowanie jako największy dotąd test prawny dotyczący wpływu sieci społecznościowych na młodzież.

Oprócz Mety z tysiącami pozwów ze strony stanów, okręgów szkolnych i osób prywatnych mierzą się obecnie także m.in. należący do ByteDance TikTok, właściciel YouTube'a - Alphabet oraz właściciel Snapchata - firma Snap.

Rozstrzygnięcie w tej sprawie może bardzo mocno wpłynąć na funkcjonowanie jednych z najpopularniejszych sieci społecznościowych na świecie. Proces ma potrwać około sześciu tygodni, a ostateczną decyzję podejmie sędzia Yvonne Gonzalez Rogers po tym, jak ośmioosobowa ława przysięgłych wyda swój werdykt doradczy.

Zarzuty stanów USA i argumentacja oskarżycieli

Pozew zbiorowy popiera 29 stanów USA, przy czym szczególną rolę odgrywają cztery stany przewodzące procesowi: Kalifornia, Kolorado, Kentucky i New Jersey. Oskarżają one firmę Meta o naruszenie przepisów poprzez nieprawidłowe gromadzenie i wykorzystywanie danych osobowych dzieci oraz wprowadzanie konsumentów w błąd w kwestiach bezpieczeństwa platform.

Przedstawiciele stanów obwiniają koncern o zaprojektowanie Facebooka i Instagrama w sposób uzależniający młodyх użytkowników, co ma nasilać u nich stany lękowe, depresję, a nawet skłaniać do zachowań samobójczych. Według oskarżycieli Facebook i Instagram mogą przyczyniać się do problemów psychicznych młodych użytkowników, a Meta miała także niewłaściwie wykorzystywać dane najmłodszych.

Podczas wtorkowej rozprawy zastępczyni prokuratora generalnego w Departamencie Sprawiedliwości Kalifornii, Megan O'Neill, przedstawiła ławie przysięgłych model biznesowy spółki. Powiedziała ona, że celem firmy było przyciągnąć użytkowników, zatrzymać ich tak długo, jak to możliwe, zbierać ich dane, a następnie ukrywać prawdę przed opinią publiczną, co miało działać szczególnie skutecznie w przypadku dzieci.

O'Neill podkreśliła, że Meta potrzebuje dzieci i musi zapewnić osoby, które się nimi opiekują, że są one bezpieczne. Zaznaczyła również, że celem pozwu nie jest doprowadzenie Mety do upadku, ponieważ same sieci społecznościowe mają pewne zalety, jednak firma miała wykorzystywać dzieci do badania reakcji ich mózgów na bodźce internetowe oraz śledzić ich aktywność na platformach.

Odpowiedź obrony i stanowisko koncernu

Koncern Meta odrzuciwszy stawiane zarzuty, odpiera oskarżenia o celowe dążenie do uzależnienia dzieci od swoich usług w celu zwiększenia zysków. Pełnomocnik Mety, Paul Schmidt, przemawiając przed sądem, przyznał, że niektórzy użytkownicy mediów społecznościowych zmagają się z problemami, jednak zaznaczył, że badania wykazały brak bezpośredniego związku między korzystaniem z platform przez nastolatków a pogorszeniem się ich samopoczucia.

Schmidt przekonywał również, że Mark Zuckerberg dążył do ulepszania usług, a nie do czynienia ich niebezpiecznymi dla odbiorców. Adwokat podkreślił, że w firmie nie wierzą, iż osiągną sukces, jeśli ludzie nie będą zadowoleni z oferowanych przez nich usług.

Potencjalne kary finansowe i żądane zmiany w aplikacjach

Jeśli sędzia uzna firmę Meta za winną, będzie mogła nałożyć na nią ogromne kary finansowe oraz nakazać wprowadzenie fundamentalnych zmian w funkcjonowaniu Facebooka i Instagrama. Z dokumentów sądowych wynika, że w przypadku przegranej spółka może zostać zmuszona do zapłaty odszkodowań sięgających blisko 200 miliardów dolarów, co stanowiłoby prawie 14 procent całkowitej wartości rynkowej koncernu. Wartość rynkowa firmy z siedzibą w Menlo Park w Kalifornii wynosiła na środę 1,45 biliona dolarów.

Według dziennika New York Times ewentualne zmiany mogłyby objąć między innymi likwidację tzw. nieskończonego przewijania, usunięcie licznika polubień dla użytkowników poniżej 18. roku życia oraz usunięcie filtrów upiększających, które mogą prowadzić do problemów z postrzeganiem własnego ciała.

Stany domagają się ponadto zniesienia algorytmów zoptymalizowanych pod kątem maksymalizacji zaangażowania użytkowników.

Szerszy kontekst unijny i polski wątek

Problemy prawne Mety nie ograniczają się jedynie do Stanów Zjednoczonych. W lipcu Komisja Europejska zarzuciła koncernowi naruszenie unijnych przepisów o usługach cyfrowych, twierdząc, że firma stosuje uzależniające mechanizmy na Instagramie i Facebooku. Dochodzenie unijne wykazało, że do takich rozwiązań należą nieskończone przewijanie postów, automatyczne odtwarzanie oraz powiadomienia push skłaniające internautów do ponownego otwierania aplikacji.

W Polsce tymczasem jest ciągle głośno o osobnym sporze przedsiębiorcy Rafała Brzoski z tym amerykańskim koncernem.