Zwycięzcy 19. edycji plebiscytu Wydarzenie Historyczne Roku 2025

W tegorocznej edycji plebiscytu organizatorzy otrzymali łącznie 250 zgłoszeń projektów historycznych. Z tej puli 49 zgłoszono w kategorii Wystawa, 108 w kategorii Wydarzenie oraz 86 w kategorii Edukacja.

Zwycięzców spośród finałowej grupy piętnastu nominowanych wybrali internauci oraz jury, a w otwartym głosowaniu publiczności odnotowano 18 858 oddanych głosów.

Laureaci w kategoriach głównych

W kategorii Edukacja laur zwycięstwa przypadł projektowi Szlak Piastowski z klocków LEGO, zrealizowanemu przez Klaster Turystyczny Szlak Piastowski we współpracy z Brzeskim Centrum Kultury i Historii Wahadło. Inicjatywa ta w przystępny sposób przybliżała początki polskiej państwowości, prezentując makiety historycznych obiektów, takich jak katedra gnieźnieńska czy Ostrów Lednicki, oraz angażując uczestników w warsztaty budowania królewskich insygniów: koron, berła, jabłka i pierścieni. Wystawa mobilna odwiedziła 19 miejscowości położonych na Szlaku Piastowskim.

Najlepszym projektem w kategorii Wydarzenie ogłoszono Gniezno – Miasto Koronacji. Tysiąc lat Historii, przygotowane przez Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie. Przedsięwzięcie stanowiło centralny punkt obchodów tysiąclecia królewskich koronacji, oferując mieszkańcom i turystom liczne warsztaty rzemieślnicze inspirowane technikami średniowiecznymi, widowiska taneczne oraz interaktywną wioskę rycerską, w której przybliżano świat mieszczan i rycerzy.

Zwycięstwo w kategorii Wystawa zdobyło przedsięwzięcie Magiczny dywan. Podróże w czasie, przygotowane przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa. Skierowana do rodzin z dziećmi w wieku od 3 do 9 lat ekspozycja, inspirowana książką poświęconą Ostrowowi Tumskiemu, wykorzystywała motyw magicznej podróży, pozwalając zwiedzającym przenieść się do średniowiecznego grodu Mieszka I i Dobrawy, poznać przyrodę Cybiny oraz katedrę.

Nagrody specjalne i wyróżnienia

Jury plebiscytu postanowiło przyznać własną nagrodę projektowi 4 x Nowoczesność, zrealizowanemu przez Muzeum Narodowe w Krakowie w latach 2020–2025. Inicjatywa obejmowała cztery odrębne wystawy analizujące polską nowoczesność w różnych epokach, od końca XIX wieku po czasy współczesne, uzupełnione o rozbudowane katalogi, sesje naukowe oraz działania konserwatorskie.

Nagrodę Specjalną Muzeum Historii Polski otrzymała wystawa stała DNA Wałcza, zorganizowana przez Muzeum Ziemi Wałeckiej. Ekspozycja dokumentuje wielokulturową historię powojennego Wałcza, wykorzystując blisko 2000 eksponatów oraz obszerne archiwum wywiadów ze świadkami historii, w tym repatriantami z Kresów Wschodnich, sybirakami, żołnierzami oraz przesiedlonymi w ramach akcji Wisła.

Nominowane projekty i kapituła

Do grona finałowej piętnastki zakwalifikowano również projekty takie jak Odwaga wyciągniętej ręki, Otwarcie Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku, Wiek Radia, Fauna. Zwierzęta na wojnie i ich ludzie, Niech nas widzą! Wizerunek, strój, ciało, Polacy w KL Auschwitz. W cieniu Zagłady, Z powrotem w domu, Hutniczo mowa we modych gowach, Łączy nas Patron, Ogród – Kuchnia – Stół 2025 oraz Wytwórnia pamięci.

O wyborze laureatów decydowała komisja w składzie: przewodnicząca prof. Jolanta Choińska-Mika z Uniwersytetu Warszawskiego, Wojciech Duch, Mariusz Cieślik, dr Marek Mutor z Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Rafał Rogulski z Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność oraz Gabriela Sierocińska-Dec z Muzeum Historii Polski.

Autorem statuetki wręczanej zwycięzcom jest rzeźbiarz Maciej Zychowicz, natomiast oprawę graficzną projektu przygotował dr Ryszard Kajzer z Zerkaj Studio.