Baszar al-Asad skazany na śmierć: Wyrok sądu w Damaszku za zbrodnie wojenne

Sąd w Damaszku wydał we wtorek 11 sierpnia wyrok skazujący byłego prezydenta Syrii Baszara al-Asada na karę śmierci. Decyzję, o której poinformowała syryjska agencja SANA, podjęto zaocznie, gdyż były przywódca opuścił stolicę w grudniu 2024 roku, tuż po upadku jego rządów. Od tego czasu polityk przebywa w Rosji, gdzie uzyskał azyl. Sędzia Fakhr al-Din al-Aryan uznał byłego prezydenta za winnego umyślnego i zaplanowanego zabójstwa wielu osób, w tym dzieci, a także tortur oraz bezprawnego pozbawiania wolności.

Według ustaleń sądu, Baszar al-Asad wykorzystywał agencje państwowe do popełniania zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości w trakcie trwającego czternaście lat konfliktu. Sędzia zaznaczył, że zgromadzone zeznania świadków potwierdzają rolę al-Asada jako osoby podejmującej najwyższe decyzje w państwowym aparacie represji. Wyrok zaoczny nie oznacza jednak automatycznego wykonania kary. Jego skuteczność zależy od tego, czy Baszar al-Asad kiedykolwiek znajdzie się pod jurysdykcją syryjskich władz.

Szacuje się, że w wyniku wojny domowej w Syrii zginęło około pół miliona ludzi.

Współpracownicy reżimu przed sądem

Na karę śmierci skazani zostali również inni członkowie obalonego reżimu, w tym brat byłego prezydenta, Maher al-Asad. On również zbiegł do Rosji po wkroczeniu rebeliantów do Damaszku pod koniec 2024 roku i został uznany za winnego morderstw oraz tortur.

Jedynym wysokim rangą przedstawicielem władz, który usłyszał wyrok, stojąc bezpośrednio przed sądem, jest kuzyn Baszara al-Asada, Atef Najib. Były generał brygady armii syryjskiej odpowiadał za przewodzenie krwawym represjom w prowincji Dara. Atef Najib został aresztowany w 2025 roku i był jednym z najwyższych rangą funkcjonariuszy reżimu postawionych przed wymiarem sprawiedliwości.

Tło i skutki syryjskiego konfliktu

Represje, za które odpowiadali członkowie reżimu, rozpoczęły się od aresztowania grupy dzieci, które zapisały antyrządowe hasła na murze jednego z budynków w prowincji Dara. Brutalna pacyfikacja tych protestów stała się bezpośrednią przyczyną wybuchu wieloletniej wojny domowej w Syrii, która doprowadziła do gigantycznego kryzysu humanitarnego. Agencja Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców wskazywała, że do 2021 roku konflikt wymusił przesiedlenie 6,9 mln Syryjczyków oraz ucieczkę 5,6 mln osób z kraju.

Baszar al-Asad sprawował władzę w latach 2000-2024, przejmując ją po swoim ojcu, Hafizie al-Asadzie. Choć początkowo był postrzegany jako polityk zdolny do reform, jego rządy szybko ewoluowały w kierunku autorytarnego systemu opartego na wojsku i służbach specjalnych.