Bilans pierwszego roku prezydentury

W pierwszym roku urzędowania prezydenta Karola Nawrockiego 14 osób zdecydowało się na zwrot przyznanych im odznaczeń państwowych. Kancelaria Prezydenta przekazała w korespondencji, że przypadki te nie miały jednolitego charakteru ani wspólnej podstawy.

Urząd głowy państwa poinformował, że oddawane wyróżnienia wręczano w rozpiętości czterdziestu lat, od 1984 do 2026 roku. Wśród zwróconych insygniów znalazły się rozmaite wyróżnienia w odmiennych klasach, w tym Order Odrodzenia Polski, Order Zasługi RP, Medale za Długoletnią Służbę, Gwiazdy Iraku, a także różnorodne odmiany krzyży zasług oraz odznaczeń wolnościowych i solidarnościowych.

Motywy zwrotów i ukraińscy politycy

Część zwrotów miała bezpośredni związek z decyzją Karola Nawrockiego o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. Krok ten nastąpił po nadaniu przez ukraińskiego przywódcę jednej z jednostek wojskowych imienia Bohaterów UPA, a sam Zełenski odesłał order do Polski pocztą.

W geście solidarności i protestu polskie insygnia postanowili oddać także inni ukraińscy dyplomaci oraz prominenci. Wśród osób, które zwróciły odznaczenia w proteście przeciwko odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu, są m.in. Wołodymyr Hrojsman, Wasyl Bodnar, Andrij Sybiha, Igor Żółkiew i Kyryło Budanow.

Polscy Obywatele i Status Prawny

Odznaczenia odesłali także obywatele polscy, których nazwisk nie podano ze względu na to, że nie wszyscy są osobami publicznymi. W gronie tym znalazły się cztery konkretnie opisane osoby: kobieta z Brązowym Krzyżem Zasługi, mężczyzna z Krzyżem Wolności i Solidarności, znany aktor ze Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz historyk i opozycjonista z PRL z Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Kancelaria Prezydenta wskazała, że zwrot odznak jest jedynie czynnością faktyczną i osoby te w świetle prawa nadal pozostają odznaczone. Instytucja podkreśla, że rezygnacja z posiadania odznak nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Niezrealizowane zapowiedzi i kwestia odznaczeń zagranicznych

Były poseł Piotr Fogler, który w czerwcu zapowiadał oddanie Złotego Krzyża Zasługi w proteście przeciwko odebraniu orderu Wołodymyrowi Zełenskiemu, ostatecznie nie zdecydował się na fizyczny zwrot odznaczenia i według Kancelarii Prezydenta jego deklaracja miała jedynie charakter symboliczny.

Inny charakter miała sprawa ppłk. rezerwy Macieja Moryca, który w lutym ogłosił odesłanie prezydentowi medalu za misję w Afganistanie. Była to reakcja na brak odpowiedniej w jego ocenie reakcji Karola Nawrockiego na słowa Donalda Trumpa umniejszające rolę sojuszników.

Ppłk rezerwy Maciej Moryc odesłał medal za misję w Afganistanie, który został mu odesłany z powrotem z informacją, że właściwym adresatem jest Biuro Sekretarza Generalnego NATO.